Central Idea — Thesis

Saab’s A3-001 stealthy uncrewed combat-aircraft concept represents something strategically more important than the emergence of another advanced military drone. It illustrates the gradual transformation of air power from competition among individual fighter platforms toward competition among integrated combat ecosystems composed of crewed aircraft, autonomous systems, artificial intelligence, sensors, weapons and distributed information networks.

Through the Techne–Phronesis Negotiation Framework™ (TPNF), the decisive innovation is therefore not simply removing the pilot from a supersonic aircraft. It is redistributing capability, risk, sensing, decision-making and combat power across a network.

The future fighter may consequently no longer be best understood as an aircraft.

The future fighter is increasingly becoming an ecosystem.

Purpose of the Essay

This essay examines Saab’s A3-001 concept and its potential relationship with Gripen E through the TPNF lens. It explores how autonomous collaborative aircraft could transform air warfare, human–machine collaboration, survivability, force economics and European technological sovereignty.

The broader purpose is to demonstrate that next-generation air power will increasingly depend upon ecosystem orchestration rather than platform superiority alone.

Abstract

Saab has unveiled A3-001, a full-scale concept for a low-observable, highly autonomous uncrewed combat aircraft that could eventually complement Gripen and future Swedish crewed combat aircraft. The concept forms part of Sweden’s broader exploration of future fighter technologies and reflects growing international interest in collaborative combat aircraft.

Unlike lower-cost adjunct drones primarily designed to supplement fighters, Saab’s concept points toward a high-performance aircraft capable of operating in demanding contested environments.

TPNF interprets this development as part of a larger transformation: the migration from platform-centric air power toward distributed technological capability, where crewed fighters, autonomous aircraft, AI, electronic warfare, sensors and weapons function as interconnected elements of a combat ecosystem.

1. Saab’s A3-001: More Than a Loyal Wingman

The A3-001 concept was publicly displayed at Malmen Air Base in Linköping during the Swedish Armed Forces Air Show.

Saab describes the aircraft as a possible future uncrewed component of an integrated combat-air system.

Its envisioned characteristics are significant: low observability, substantial autonomy and the ability to undertake demanding missions including electronic warfare, suppression of enemy air defenses and precision strikes in heavily contested environments.

Industry reporting additionally describes Saab’s Autonomous Collaborative Platform concept as a stealthy, supersonic aircraft positioned toward the higher-performance end of the emerging collaborative-aircraft spectrum.

That distinction matters.

This is not simply an inexpensive drone accompanying a fighter.

It potentially represents a combat aircraft capable of assuming missions for which sending a crewed fighter would involve significant operational or human risk.

The relationship consequently evolves from:

Fighter + Supporting Drone

toward:

Crewed Capability + Autonomous Capability + Shared Combat Network.

2. Gripen E Becomes the Orchestrator

The Gripen E provides a particularly interesting foundation for this transition.

Saab already emphasizes the aircraft’s advanced electronic warfare, AESA radar, sensor fusion, networking, human–machine collaboration and adaptable avionics architecture.

More significantly, Saab has already demonstrated AI integration aboard Gripen E.

In 2025, Saab and Helsing integrated the Centaur AI agent into a Gripen E. During flight testing, the AI autonomously executed complex maneuvers in beyond-visual-range combat scenarios and provided firing cues to the pilot.

This suggests an important evolutionary pathway.

The Gripen pilot may increasingly cease to function exclusively as the operator of one aircraft.

Instead, the crewed fighter could become an orchestration node within a distributed combat network.

The pilot’s operational environment might therefore evolve from:

Pilot → Aircraft

to:

Human Commander → AI → Multiple Autonomous Platforms → Distributed Effects.

That represents a fundamental transformation in air combat.

3. From Platform Superiority to Ecosystem Superiority

Traditional fighter competition emphasizes platform characteristics.

Speed.

Range.

Radar performance.

Weapons.

Maneuverability.

Stealth.

Electronic warfare.

These remain important.

But collaborative combat introduces another competitive dimension: how effectively different capabilities interact.

Imagine a future Gripen-centered formation.

One autonomous aircraft penetrates contested airspace.

Another conducts electronic warfare.

Another extends sensing.

A Gripen E remains farther from the highest-threat area while integrating information.

GlobalEye contributes airborne surveillance.

Ground and space-based sensors provide additional intelligence.

AI helps interpret the resulting information environment.

Weapons may be launched from different nodes across the formation.

Combat effectiveness now emerges from the network.

This produces a central TPNF proposition:

The strongest platform does not necessarily create the strongest combat capability. The strongest integrated ecosystem may.

4. Distributed Capability Changes the Risk Equation

Uncrewed high-performance aircraft also transform operational risk.

Modern fighters are extraordinarily valuable assets.

But the most irreplaceable component remains the human pilot.

Highly contested airspace creates a strategic dilemma: commanders may possess aircraft capable of penetrating sophisticated defenses while remaining reluctant to expose scarce pilots to extreme danger.

Autonomous collaborative aircraft alter that calculation.

They can potentially perform the highest-risk missions:

SEAD → Electronic Warfare → Reconnaissance → Precision Strike → Forward Sensing.

The objective is not necessarily replacing the fighter pilot.

It is reallocating risk across the force.

TPNF can describe this as Distributed Strategic Risk™.

Instead of concentrating capability and human vulnerability inside the same platform, the combat ecosystem distributes functions across crewed and uncrewed nodes.

This can increase both survivability and strategic flexibility.

5. Autonomy Is More Important Than Uncrewed Flight

Aircraft have operated without onboard pilots for decades.

The revolutionary element is therefore not simply unmanned flight.

It is autonomous collaboration.

A remotely piloted aircraft still depends heavily upon continuous human control.

A genuinely collaborative autonomous platform must interpret information, navigate complex environments, respond to threats and coordinate with other actors while remaining aligned with command intent.

That requires AI.

But it also requires trust.

The crucial question becomes:

How much decision authority should be delegated to the machine?

This is precisely where Techne meets Phronesis.

Engineering can create autonomy.

Strategic wisdom must determine its boundaries.

Future combat-air superiority will therefore depend not simply upon artificial intelligence but upon Human–AI Strategic Collaboration™.

6. The Economics of Future Air Power

Collaborative aircraft also challenge traditional force economics.

Building increasingly sophisticated crewed fighters produces enormous capability but also enormous concentration of value.

Distributed forces provide another approach.

Instead of requiring every aircraft to perform every mission, specialized platforms can contribute different capabilities to a network.

One aircraft may prioritize electronic warfare.

Another weapons carriage.

Another sensing.

Another penetration.

The crewed fighter provides command, judgment and high-value capability.

This creates Distributed Technological Capability™.

Capability becomes modular across the force rather than concentrated entirely within individual aircraft.

For medium-sized European powers, this could be particularly attractive.

7. Sweden’s System-of-Systems Approach

The A3 concept should also be understood within Sweden’s broader future-fighter studies.

Saab’s work for Sweden has explicitly examined crewed and uncrewed solutions through a system-of-systems perspective, including technology development and demonstrations.

That phrase is strategically important.

A system-of-systems approach begins with the assumption that future combat effectiveness emerges through interaction among platforms.

Gripen.

GlobalEye.

Autonomous aircraft.

Sensors.

Weapons.

Data links.

Electronic warfare.

AI.

Command systems.

Each becomes a node within a larger adaptive architecture.

This mirrors a central TPNF idea:

Capability increasingly resides in relationships between systems rather than exclusively inside systems themselves.

8. European Technological Sovereignty

There is also a wider geopolitical dimension.

Future combat-air capability is becoming one of the most technologically demanding areas of strategic competition.

The United States, China and several European programs are exploring combinations of next-generation fighters, collaborative aircraft, AI and networked warfare.

Sweden’s continued investment in indigenous combat-air expertise therefore carries significance beyond procurement.

It preserves technological knowledge.

Engineering competence.

Software expertise.

AI integration.

Sensor development.

Electronic warfare capabilities.

Industrial supply chains.

And strategic freedom of action.

Saab’s A3 program should consequently also be interpreted as an instrument of Strategic Technological Sovereignty™.

A country able to design, integrate and continuously adapt advanced combat-air systems possesses options unavailable to one entirely dependent upon external technological ecosystems.

9. The TPNF Combat Ecosystem

Through the TPNF lens, Saab’s emerging architecture can be represented as:

Gripen E + Autonomous Collaborative Aircraft + GlobalEye + AI + Sensors + Electronic Warfare + Weapons + Networks

↓

Distributed Combat Capability

↓

Integrated Situational Understanding

↓

Adaptive Decision-Making

↓

Coordinated Effects

↓

Strategic Air-Power Advantage

This changes the fundamental unit of analysis.

Instead of asking:

Which fighter is better?

Strategists increasingly need to ask:

Which combat ecosystem learns, adapts and coordinates faster?

That is a much more consequential question.

Strategic Implications

Saab’s concept produces several strategic implications.

First, high-performance autonomous aircraft may increasingly assume missions considered excessively dangerous for crewed platforms.

Second, Gripen E’s role could evolve from individual combat aircraft toward an orchestration node connecting multiple autonomous capabilities.

Third, AI becomes essential not merely for flying aircraft but for managing increasingly complex information and decision environments.

Fourth, distributed capability may provide smaller and medium-sized air forces with new methods of generating combat mass without relying exclusively upon additional crewed fighters.

Fifth, indigenous development of autonomous combat-air technologies contributes directly to European technological sovereignty.

Most importantly, the future air-power competition may increasingly be determined by integration quality rather than platform quantity alone.

Saab’s A3-001 concept is visually striking because it resembles a futuristic stealth fighter without a pilot.

But concentrating on the aircraft’s appearance risks missing the strategic transformation.

The important development is not the drone.

It is the network around the drone.

Gripen E, autonomous platforms, AI, GlobalEye, sensors, electronic warfare and distributed weapons can increasingly operate as elements of one adaptive combat architecture.

Air power therefore progresses through a new sequence:

Platform → Network → Collaboration → Distributed Capability → Combat Ecosystem.

Through TPNF, the strategic lesson extends beyond aerospace.

Technology creates capability.

Connectivity multiplies capability.

Systems thinking reveals how capabilities interact.

But Phronesis remains necessary to determine how human judgment, autonomous decision-making and technological power should be orchestrated.

The future fighter may indeed fly without a pilot.

But the deeper revolution is that the fighter itself may no longer be the primary strategic unit of air power.

The ecosystem is becoming the weapon.

Key Takeaways

• Saab’s A3-001 represents movement from supporting drones toward high-end autonomous collaborative combat capability.
• Gripen E could increasingly become an orchestration node within a human–AI combat network.
• Future air superiority may depend more upon ecosystem integration than individual-platform superiority.
• Autonomous aircraft allow combat forces to distribute both capability and operational risk.
• Sweden’s development of autonomous combat-air technologies strengthens European Strategic Technological Sovereignty™.

Author’s Reflection

Perhaps the most revealing feature of Saab’s new concept is not that the aircraft has no pilot.

It is that no single aircraft needs to possess the entire capability of the force.

For more than a century, military aviation progressively concentrated technology, weapons, sensors and human skill inside increasingly sophisticated aircraft. Autonomous collaborative systems may begin reversing part of that logic.

Capability can now be distributed.

Nikolaos Chatzis

Source: Open Sources Analysis, Relative Data Analysis by Nikos Chatzis

© Nikolaos Chatzis. All Rights Reserved.
The Techne–Phronesis Negotiation Framework™
An Integrative Theory of Strategic Negotiation, Complex Adaptive Systems and Practical Wisdom
Technology Creates Capability • Systems Thinking Creates Understanding • Strategic Wisdom Creates Lasting Value.
Negotiation.gr | Strategic Wisdom for the Technological Age

Central Idea

The development of three unattended cargo delivery modes for Elroy Air’s Chaparral autonomous VTOL aircraft represents a strategic shift in military logistics. Through the Techne–Phronesis Negotiation Framework™ (TPNF), this evolution demonstrates how autonomous logistics platforms are becoming essential components of future operational ecosystems, increasing resilience, operational tempo, and survivability while reducing risk to personnel.

Purpose of the Essay

This essay examines how autonomous heavy-cargo drones are reshaping military logistics, analyzes the strategic significance of Elroy Air’s latest U.S. Army-supported capabilities, and explains why autonomous logistics systems are becoming a critical element of future multi-domain warfare.

Introduction

For decades, military innovation has focused primarily on combat platforms such as fighter aircraft, tanks, missiles, and armed drones. Increasingly, however, operational success depends on logistics. Supplying dispersed units in contested environments is often as decisive as battlefield firepower.

Elroy Air’s Chaparral—a hybrid-electric autonomous VTOL cargo aircraft—has reached an important milestone by adding three unattended delivery modes under a U.S. Army contract. The new capabilities allow precision airdrop from hover, precision airdrop during forward flight, and autonomous ground delivery without personnel or infrastructure at the receiving site.

From a TPNF perspective, this is more than a technological upgrade. It reflects the emergence of logistics as a strategic ecosystem enabled by autonomy.

Technology Creates Capability

The first principle of the Techne–Phronesis Negotiation Framework™ states:

Technology Creates Capability.

The Chaparral demonstrates how autonomous systems can transform logistics by combining:

• Vertical takeoff and landing (VTOL)
• Hybrid-electric propulsion
• Autonomous navigation
• Modular cargo pods
• Precision delivery
• Extended operational range

According to Elroy Air, the production-oriented Chaparral is designed to carry payloads exceeding 500 pounds (227 kg) over distances of up to 450 miles (724 km) without requiring traditional airport infrastructure.

The addition of unattended delivery modes expands its operational flexibility in environments where landing may be impossible or unsafe.

Autonomous Logistics as a Strategic Ecosystem

Traditional logistics often depends on:

• secure roads,
• supply convoys,
• helicopters,
• airfields,
• and personnel at both ends of the delivery chain.

Autonomous cargo drones change this model.

The Chaparral can now execute:

1. Precision airdrop while hovering
2. Precision airdrop during forward flight
3. Autonomous ground cargo delivery

Each option reduces the need for exposed personnel while increasing mission flexibility.

From a systems perspective, the platform becomes part of an integrated logistics network rather than an isolated aircraft.

Modern Warfare Beyond Combat Platforms

Contemporary conflicts have shown that logistics nodes are prime targets. Supply routes, fuel depots, and transport vehicles are increasingly vulnerable to long-range precision strikes and unmanned systems.

Autonomous cargo drones address this challenge by:

• reducing exposure of soldiers,
• shortening delivery times,
• enabling distributed logistics,
• supporting expeditionary operations,
• and maintaining operational continuity when conventional infrastructure is degraded.

The emphasis shifts from protecting logistics to making logistics inherently more resilient through autonomy.

The TPNF Perspective

The Techne–Phronesis Negotiation Framework™ analyzes this development through three interconnected dimensions.

Technology

Autonomous VTOL aircraft extend operational capability by delivering supplies with minimal human intervention.

Systems Thinking

The drone should be viewed as one element within a broader logistics ecosystem that includes artificial intelligence, sensors, communications, mission planning, supply-chain management, and command-and-control networks.

Strategic Wisdom (Phronesis)

The greatest value lies not simply in replacing helicopters or trucks, but in redesigning military logistics around distributed, adaptive, and resilient autonomous networks. Strategic success increasingly depends on integrating technology into coherent operational concepts.

Strategic Implications

The evolution of autonomous heavy-cargo drones carries several implications:

• Military logistics is becoming increasingly autonomous.
• Distributed resupply reduces the vulnerability of centralized logistics hubs.
• Autonomous cargo systems can sustain dispersed units in contested environments.
• Human exposure during resupply missions can be significantly reduced.
• Similar technologies are likely to influence disaster relief, humanitarian operations, and commercial logistics, illustrating the dual-use nature of advanced autonomous systems.
  

  Future Warfare

  Heavy autonomous cargo aircraft are likely to become standard components of future military force structures.

  Future capabilities may include:

  • AI-managed logistics networks,
  • cooperative drone swarms,
  • autonomous battlefield resupply,
  • predictive logistics based on sensor data,
  • and integration with multi-domain command-and-control systems.

  In this environment, logistics evolves from a support function into a decisive operational capability.

The Chaparral’s new unattended delivery modes represent more than an incremental improvement in cargo transport. They illustrate a broader transformation in which autonomy, artificial intelligence, and systems integration redefine how military forces sustain operations.

The Techne–Phronesis Negotiation Framework™ highlights that autonomous logistics is not merely about moving supplies more efficiently. It is about creating adaptive technological ecosystems that enhance resilience, accelerate operational tempo, and strengthen strategic decision-making. As modern warfare becomes increasingly networked and technology-driven, autonomous heavy-cargo drones will play a growing role in shaping both military effectiveness and geopolitical competition.

Key Takeaways

• Elroy Air’s Chaparral now supports three unattended delivery modes developed under a U.S. Army contract.
• Autonomous heavy-cargo drones reduce risk to personnel while increasing operational flexibility.
• Military logistics is evolving toward distributed, AI-enabled autonomous ecosystems.
• Heavy-lift VTOL drones have significant dual-use potential for defense, disaster response, and commercial logistics.
• TPNF demonstrates that technological capability creates lasting strategic value when integrated through systems thinking and practical wisdom.

Author’s Reflection

The evolution of autonomous heavy-cargo drones demonstrates that the future of military power depends not only on superior combat systems but also on superior logistics. Platforms such as the Chaparral illustrate how autonomy, artificial intelligence, and resilient supply networks are redefining operational effectiveness. Through the Techne–Phronesis Negotiation Framework™, these developments should be understood as part of a broader transformation in which logistics becomes a strategic ecosystem, enabling forces to operate with greater adaptability, sustainability, and strategic resilience in increasingly contested environments.

Nikolaos Chatzis

Source: Open Sources Analysis, Relative Data Analysis by Nikos Chatzis

© Nikolaos Chatzis. All Rights Reserved.
The Techne–Phronesis Negotiation Framework™
An Integrative Theory of Strategic Negotiation, Complex Adaptive Systems & Practical Wisdom
Technology Creates Capability • Systems Thinking Creates Understanding • Strategic Wisdom Creates Lasting Value.
Negotiation.gr | Strategic Wisdom for the Technological Age

Central Idea

The United States Navy’s pursuit of future carrier-based tactical unmanned aircraft capable of conducting strike missions at ranges of at least 1,000 nautical miles represents more than an extension of naval aviation. It signals a transition toward a multidimensional model of maritime power in which autonomous platforms, human decision-makers, aircraft carriers, satellites, sensors, weapons, allied forces, industrial partners, and digital command networks operate as an interconnected strategic ecosystem.

Through the Techne–Phronesis Negotiation Framework™ (TPNF), long-range carrier-based drones should therefore be understood not merely as individual weapons platforms, but as components of a complex adaptive system whose effectiveness depends upon technological capability, prudent judgment, systems integration, strategic negotiation, network resilience, and institutional adaptation.

Purpose

The purpose of this essay is to examine the strategic implications of the United States Navy’s interest in future carrier-based tactical drone fleets capable of conducting long-range strike, reconnaissance, electronic warfare, and supporting missions.

The essay applies the Techne–Phronesis Negotiation Framework™ (TPNF) to analyze how such unmanned systems may reshape carrier aviation, distributed maritime operations, alliance interoperability, defence-industrial cooperation, operational resilience, and network-centric warfare.

This analysis is strategic rather than operational. It does not advocate particular targeting decisions or provide instructions for employing weapons. Instead, it examines the institutional, technological, diplomatic, and systemic conditions required to transform long-range unmanned capability into sustainable strategic value.

TPNF Strategic Proposition

In contemporary technological civilization, geopolitical influence emerges from a state’s capacity to understand, coordinate, and adapt within multilevel network ecosystems that include both state and non-state actors operating across technological, economic, diplomatic, societal, and security domains.

Applied to naval warfare, this proposition suggests that the strategic value of a future unmanned carrier air wing will not be determined solely by aircraft range, payload, speed, stealth, or autonomy. It will depend upon the Navy’s capacity to coordinate the entire ecosystem through which information is collected, interpreted, transmitted, protected, negotiated, and transformed into legitimate strategic action.

Abstract

The United States Navy is exploring a new generation of carrier-based unmanned aircraft intended to provide affordable operational mass, increased range, autonomous functions, and multiple tactical capabilities. A July 2026 request for industry information reportedly identified a minimum strike-mission range of 1,000 nautical miles, alongside requirements involving carrier compatibility, dynamic tasking, threat avoidance, automated aerial refuelling, and integration with existing unmanned-aircraft control systems. The Navy also expressed interest in vertical-take-off platforms capable of operating from vessels other than aircraft carriers.

These requirements indicate that the future of carrier aviation is not centred upon a single drone design. It is moving toward a distributed family of manned and unmanned systems connected through digital, sensor, logistical, command, industrial, and alliance networks.

This essay applies the Techne–Phronesis Negotiation Framework™ (TPNF) to evaluate this transformation. It argues that long-range unmanned carrier aviation must be approached as a complex adaptive ecosystem in which technological capability must be coordinated through practical wisdom, systems thinking, strategic negotiation, multilevel institutional collaboration, and networked strategic resilience.

The strategic question is therefore not simply whether the United States can build a carrier-based drone capable of operating at extended range. The deeper question is whether the Navy and its partners can construct, govern, protect, and continually adapt the multidimensional network required to employ such systems responsibly and effectively.

Introduction

The aircraft carrier has historically represented the concentration of military power at sea. Its strategic influence has rested not only upon the ship itself, but upon the carrier air wing, escorting vessels, logistics ships, submarines, intelligence systems, maintenance infrastructure, shore facilities, and alliance relationships that support its operations.

Contemporary anti-access and area-denial capabilities have complicated this model. Long-range missiles, submarines, cyber operations, electronic warfare, space-based surveillance, unmanned platforms, and distributed sensor networks can place both carriers and their supporting systems under increasing pressure. Consequently, the effective range, survivability, flexibility, and composition of the carrier air wing have become central questions in the future of maritime strategy.

The Navy’s current interest in carrier-based unmanned aircraft reflects this changing environment. Its request reportedly seeks affordable and risk-tolerant platforms for missions that may include strike operations, surveillance, electronic warfare, aerial refuelling, communications support, and other functions. The request also refers to autonomous carrier operations, dynamic retasking, threat evasion, and automated aerial refuelling.

This initiative develops upon earlier unmanned aviation programmes. The MQ-25A Stingray, for example, is intended primarily to provide carrier-based aerial refuelling and thereby extend the reach of the existing carrier air wing. The Navy has described it as its first operational carrier-based unmanned aircraft, while the Department of the Navy’s Unmanned Campaign Framework has positioned it as an initial step toward a more distributed future force.

The new requirement, however, points toward a broader transformation. It suggests the emergence of tactical drone fleets rather than a single specialised unmanned aircraft. Such fleets may eventually combine different levels of cost, autonomy, survivability, payload capacity, range, and mission specialisation.

The Techne–Phronesis Negotiation Framework™ provides an appropriate methodology for interpreting this transformation because it integrates technological competence with practical wisdom, systemic understanding, strategic negotiation, institutional adaptation, and resilience.

From this perspective, the future carrier air wing is not simply an inventory of aircraft. It is a multilevel network ecosystem whose strategic performance emerges from relationships among platforms, personnel, institutions, technologies, allies, industries, legal frameworks, and operational environments.

1. From Platform-Centric Warfare to Network-Centric Warfare

Traditional discussions of naval aviation often focus on individual platform characteristics: speed, range, payload, radar signature, manoeuvrability, and weapons capacity. These attributes remain important, but they are insufficient for understanding contemporary maritime warfare.

A long-range unmanned aircraft cannot operate strategically in isolation. It depends upon networks that provide:

• Intelligence and surveillance;
• Positioning, navigation, and timing;
• Target identification and verification;
• Secure communications;
• Electronic-warfare support;
• Aerial refuelling;
• Mission planning and retasking;
• Carrier launch and recovery;
• Maintenance and software updates;
• Logistics and replacement components;
• Rules of engagement and command authority;
• Allied access and regional support.

Consequently, the decisive unit of analysis is no longer the aircraft alone. It is the entire network through which the aircraft receives information, interacts with other systems, and contributes to a wider strategic objective.

The Navy has explored such ideas for years. Earlier descriptions of the Navy Unmanned Combat Air System envisioned a carrier-based, networked, high-performance unmanned system integrated with emerging global command-and-control architectures.

The present concept advances that trajectory. A future unmanned carrier air wing could operate as a distributed constellation of sensors, communications nodes, electronic-warfare platforms, refuelling aircraft, reconnaissance systems, decoys, and strike-capable platforms.

This is the essence of network-centric warfare: strategic advantage emerges from the capacity to connect dispersed capabilities, generate shared situational awareness, accelerate decision-making, and coordinate action across multiple domains.

However, connectivity also creates dependency. A networked force may become vulnerable if communications, satellite services, data architecture, software, or decision chains are disrupted. The expansion of technological capability must therefore be accompanied by an equivalent expansion of strategic resilience.

2. Techne: The Architecture of Extended Naval Capability

Within the TPNF, Techne refers to organised technical knowledge, practical expertise, design capability, and the disciplined ability to construct and operate complex systems.

In the context of future carrier-based drone fleets, Techne includes considerably more than aircraft engineering. It encompasses:

• Autonomous flight and mission-management software;
• Carrier-compatible launch and recovery systems;
• Secure and resilient communications;
• Artificial intelligence and machine-assisted decision support;
• Low-observable design;
• Propulsion and fuel efficiency;
• Automated aerial refuelling;
• Electronic-warfare systems;
• Modular payload integration;
• Human-machine interfaces;
• Cybersecurity;
• Digital engineering and simulation;
• Maintenance, logistics, and supply-chain management.

The ambition to operate at or beyond 1,000 nautical miles substantially increases the demands placed on this technical architecture. Extended distance affects fuel requirements, communications latency, mission endurance, navigation, maintenance cycles, payload trade-offs, refuelling requirements, command relationships, and recovery contingencies.

The range requirement must therefore not be understood as a single engineering measurement. It becomes a systems-design problem.

The MQ-25 illustrates the systemic nature of extended reach. Its principal mission is aerial refuelling, enabling other carrier aircraft to operate farther from the carrier while reducing the requirement to use combat aircraft as improvised tankers. GAO reporting has also emphasised that the programme is intended to expand carrier-air-wing reach, although it has encountered acquisition and schedule challenges.

Future tactical drones would extend this logic from support to a wider range of missions. Yet technological sophistication alone cannot determine when, where, or how such capabilities should be employed.

That requires Phronesis.

3. Phronesis: Strategic Judgment in Autonomous Warfare

Phronesis is practical wisdom: the capacity to exercise sound judgment under conditions of uncertainty, competing values, incomplete information, and potentially irreversible consequences.

As unmanned systems gain autonomy, the importance of Phronesis increases rather than diminishes.

Autonomy can support navigation, carrier operations, threat avoidance, sensor management, formation coordination, refuelling, and dynamic mission adaptation. Nevertheless, technical capacity should not be confused with legitimate decision authority.

Commanders and political leaders must still determine:

• The strategic purpose of a mission;
• The acceptable level of escalation risk;
• The reliability of intelligence;
• The legal basis for action;
• The distinction between military necessity and technological opportunity;
• The appropriate balance between human control and machine autonomy;
• The political implications of losing or recovering an unmanned platform;
• The risks of software error, manipulation, or misidentification;
• The proportionality and legitimacy of force;
• The long-term consequences for regional stability.

The absence of a pilot onboard may reduce immediate risk to military personnel, but it can also alter political perceptions of risk. Leaders may consider unmanned operations easier to authorise because no crew is directly exposed. Conversely, an adversary may interpret the deployment of large unmanned formations as preparation for a major strike.

Phronesis therefore requires decision-makers to evaluate not only what a system can do, but what it ought to do within a particular strategic context.

The TPNF rejects technological determinism. Technology expands the field of possible action, but practical wisdom must govern the selection of action.

4. The 1,000-Nautical-Mile Requirement as a Systems Problem

The attraction of extended range is strategically understandable. Aircraft capable of operating farther from the carrier can increase geographical reach and potentially reduce the carrier’s exposure to some categories of threat.

Yet distance does not automatically create security.

An aircraft operating 1,000 nautical miles from its carrier may still depend upon vulnerable communications, tankers, satellites, forward sensors, regional access agreements, and maintenance infrastructure. Its mission effectiveness may also depend upon information supplied by forces belonging to another military service or allied state.

Thus, the relevant question is not merely:

How far can the drone fly?

The more important questions are:

How far can the network sense, understand, decide, communicate, sustain, and adapt?

A nominal range figure can become misleading when separated from payload, mission profile, fuel reserve, aerial refuelling, threat environment, and recovery requirements. “Range” may describe the total distance an aircraft can travel, while “combat radius” normally concerns the distance at which it can conduct a mission and return under defined conditions. The public reporting on the July 2026 request refers specifically to a minimum 1,000-nautical-mile range for strike missions; it should not automatically be treated as an identical 1,000-nautical-mile unrefuelled combat radius.

The TPNF therefore interprets the requirement as an ecosystem objective rather than a platform specification.

Its successful implementation would require coordination across:

• Aircraft design;
• Carrier-deck operations;
• Refuelling architecture;
• Sensors and targeting;
• Command-and-control networks;
• Electronic protection;
• Logistics;
• Software assurance;
• Training;
• Doctrine;
• Alliance interoperability;
• Political authorisation.

This transforms range from an engineering variable into a strategic governance challenge.

5. Tactical Drone Fleets and Affordable Operational Mass

The Navy’s reported request emphasises affordable mass and risk-tolerant platforms. This language suggests a potential shift from a small number of extremely expensive aircraft toward a mixed force containing systems with different levels of cost, survivability, autonomy, and mission specialisation.

A future carrier air wing might therefore include:

• Highly survivable crewed aircraft;
• Advanced autonomous combat aircraft;
• Lower-cost collaborative drones;
• Refuelling drones;
• Electronic-warfare platforms;
• Surveillance and targeting aircraft;
• Communications-relay drones;
• Decoys;
• Vertical-take-off systems operating from other naval vessels.

The strategic objective would not necessarily be to replace crewed aviation. It would be to create a flexible human-machine ecosystem capable of distributing risk and generating operational effects through coordinated diversity.

Affordable mass could provide several advantages:

First, it could complicate an adversary’s targeting and defensive planning.

Second, it could permit the Navy to accept losses that would be politically, financially, or operationally prohibitive with high-value crewed aircraft.

Third, it could expand the number of sensors and communications nodes available across a maritime theatre.

Fourth, it could enable commanders to tailor force packages to different missions rather than relying on a limited set of multi-role platforms.

Nevertheless, affordability must be assessed across the system’s full life cycle. A relatively inexpensive aircraft may still require costly software, secure communications, specialised maintenance, carrier modifications, training, weapons integration, data infrastructure, and supply-chain support.

Affordable mass is therefore not simply a procurement category. It is an ecosystem property.

6. Complex Adaptive Systems and Adversarial Response

The maritime security environment is a complex adaptive system. Every major technological innovation generates countermeasures, doctrinal adjustments, institutional learning, and new patterns of behaviour.

Potential adversaries will not passively observe the development of long-range carrier drones. They may adapt by improving:

• Long-range air defence;
• Electronic warfare;
• Cyber operations;
• Space and counter-space capabilities;
• Deception;
• Camouflage and concealment;
• Mobile targeting;
• Undersea warfare;
• Long-range interception;
• Counter-autonomy systems;
• Attacks against logistics and communications networks.

This creates a continuous cycle of adaptation.

A drone fleet designed around uninterrupted satellite communications may face jamming or satellite degradation. A formation dependent upon centralised command may encounter communications denial. An autonomous system trained against known threat patterns may confront deception or unfamiliar tactical behaviour.

The strategic value of the fleet will consequently depend upon its capacity to learn and reorganise.

Within the TPNF, adaptation requires:

• Modular software and payloads;
• Redundant communications;
• Distributed decision authority;
• Multiple navigation methods;
• Human-machine teaming;
• Continuous experimentation;
• Rapid feedback from operations;
• Institutional openness to doctrinal revision;
• Procurement processes capable of incorporating technological change.

A fixed platform may quickly become strategically outdated. An adaptive ecosystem can absorb change and continue producing value.

7. Multilevel Network Ecosystems

The development and employment of future carrier-based drones will involve a wide range of actors operating at different levels.

Governmental and Military Actors

These include:

• The United States Navy;
• The Department of Defense;
• Combatant commands;
• The Marine Corps, Air Force, Army, and Space Force;
• Congress;
• Intelligence agencies;
• Allied defence ministries;
• Partner navies and air forces.

Industrial and Technological Actors

These include:

• Aircraft manufacturers;
• Shipbuilders;
• Software companies;
• Artificial-intelligence developers;
• Communications providers;
• Semiconductor producers;
• Sensor and weapons manufacturers;
• Cybersecurity companies;
• Maintenance and logistics contractors.

Knowledge and Research Actors

These include:

• Universities;
• Naval research laboratories;
• War colleges;
• Think tanks;
• Testing organisations;
• Standards bodies;
• Independent technical experts.

International and Societal Actors

These include:

• Alliance institutions;
• International organisations;
• National legislatures;
• Legal communities;
• Civil society;
• Media;
• Communities hosting military infrastructure.

Disruptive actors—including cyber groups, espionage networks, transnational criminal organisations, and hostile non-state armed groups—may also influence programme security and operational effectiveness. They are components of the analytical ecosystem because they can affect outcomes, but they are not equivalent in legitimacy to governments, alliances, research institutions, or civil society organisations.

The Navy must therefore coordinate a multilevel ecosystem extending far beyond the flight deck.

8. Strategic Negotiation and Alliance Interoperability

The future drone fleet will require continuous strategic negotiation.

This negotiation will occur within the United States government over budgets, programme priorities, acquisition risk, force structure, and the balance between crewed and unmanned aviation.

It will occur between the Navy and industry over:

• Intellectual property;
• Software access;
• Technical standards;
• Cost;
• Production capacity;
• Maintenance responsibilities;
• Cybersecurity;
• Upgrade pathways;
• Data ownership.

It will also occur among allies.

Long-range naval operations may depend upon allied airspace, bases, maintenance facilities, communications systems, intelligence, refuelling support, or political consent. Interoperability will require agreement concerning technical standards, information sharing, command relationships, mission authority, and rules of engagement.

Allied states may support the broader objective while disagreeing about particular uses of autonomous systems. Some may impose stronger legal or political restrictions on machine-assisted targeting. Others may be reluctant to share sensitive data or permit operations from their territory during a crisis.

Strategic negotiation must therefore precede technological integration.

Interoperability cannot be improvised after a crisis begins. It must be constructed through exercises, agreements, common standards, institutional trust, and sustained political dialogue.

9. Human-Machine Command and the Negotiation of Authority

Autonomous military systems create a fundamental governance question:

Which decisions may be delegated to machines, and which must remain under meaningful human authority?

This is not merely a technical matter. It is a negotiation among commanders, engineers, lawyers, political leaders, operators, allies, and societies.

Different missions may require different levels of autonomy.

Automated carrier landing may be broadly accepted because the system executes a defined aviation function. Automated threat avoidance may involve a more dynamic tactical judgment. Dynamic retasking introduces questions about who authorises changes in mission. Weapon employment raises further legal, ethical, and strategic concerns.

A resilient command model must clarify:

• Who establishes mission objectives;
• Who validates targets;
• Who may retask an aircraft;
• What the system may do when communications are lost;
• When it must return, hold, or terminate a mission;
• How human operators can intervene;
• How decisions are recorded and reviewed;
• Who is accountable for errors or unintended effects
• How decisions are recorded and reviewed;
• Who is accountable for errors or unintended effects.

The goal should not be to maximise autonomy as an abstract technological achievement. It should be to allocate decision authority in ways that improve performance while preserving legitimacy, accountability, and strategic control.

10. Networked Strategic Resilience

The tactical advantage of a drone fleet will be limited if its networks are fragile.

Networked Strategic Resilience refers to the capacity of interconnected systems and institutions to absorb disruption, reorganise, adapt, and continue pursuing legitimate strategic objectives.

For long-range carrier-based operations, resilience should include:

Communications Resilience

Aircraft should not depend upon a single communications pathway. Networks must be able to shift among satellite, airborne, ship-based, line-of-sight, and other secure channels.

Navigation Resilience

Systems must be capable of operating under degraded positioning and timing conditions.

Cyber Resilience

Software, mission data, maintenance systems, and control networks require protection from intrusion, manipulation, and supply-chain compromise.

Operational Resilience

Drone formations should continue functioning when individual platforms or nodes are lost.

Logistical Resilience

The fleet must be sustained through dispersed maintenance, spare parts, fuel, weapons, software, and trained personnel.

Institutional Resilience

Organisations must be able to learn from failure, revise doctrine, and integrate technological change without becoming paralysed by rigid procedures.

Alliance Resilience

Coalitions require shared standards, trust, information-sharing mechanisms, and alternative support arrangements when individual partners are constrained.

The Navy’s Unmanned Campaign Framework has already connected unmanned systems with the concept of a distributed future force. The next challenge is to ensure that distribution produces resilience rather than fragmentation.

11. The Carrier as a Network Orchestrator

The emergence of long-range unmanned aircraft does not necessarily make the aircraft carrier obsolete. It may transform its function.

Instead of serving only as a floating airfield for a predominantly crewed air wing, the carrier may increasingly operate as:

• A command-and-control centre;
• A human-machine integration hub;
• A data-processing node;
• A logistics and maintenance base;
• A launch-and-recovery platform for heterogeneous aircraft;
• A coordinator of distributed maritime operations.

The carrier’s strategic value would therefore derive from its capacity to orchestrate a wider network of systems, some operating from the carrier and others from destroyers, mobile sea bases, shore installations, or allied territory.

The Navy’s reported interest in vertical-take-off unmanned systems capable of operating from air-capable ships other than carriers reinforces this distributed interpretation.

The future naval aviation ecosystem may thus become less centred upon a single platform while remaining organised around the carrier as an important coordinating node.

12. Strategic Risks

The development of long-range carrier drone fleets creates significant strategic opportunities, but it also introduces risks.

Technological Overconfidence

Decision-makers may assume that autonomy, stealth, or range can overcome all operational constraints.

Network Dependency

The fleet may become excessively dependent upon communications, software, satellites, and external data.

Escalation Ambiguity

Large unmanned formations may be interpreted as preparation for attack, even when deployed for surveillance or deterrence.

Acquisition Complexity

Combining new aircraft, software, autonomy, carrier integration, weapons, and communications can produce cost growth and schedule delays. The MQ-25 programme demonstrates that pioneering carrier-based unmanned aviation can encounter substantial acquisition challenges.

Industrial Concentration

Dependence upon a small number of suppliers may create production and supply-chain vulnerabilities.

Ethical and Legal Uncertainty

Insufficiently defined human-control arrangements can undermine legitimacy and alliance cohesion.

Adversarial Adaptation

Countermeasures may reduce the advantage of a system before it reaches full operational maturity.

Organisational Resistance

Established aviation communities may resist changes to roles, career structures, doctrine, and resource allocation.

These risks do not invalidate the initiative. They demonstrate the need for systemic governance and practical wisdom.

13. A TPNF Strategic and Tactical Plan of Action™

A TPNF-based approach would organise the Navy’s transformation through the following phases.

Phase I — Strategic Situation Assessment

Clarify the strategic problems the drone fleet is intended to address. Range should be connected to defined missions, theatres, threat conditions, alliance commitments, and political objectives.

Phase II — Ecosystem Mapping

Identify all military, governmental, industrial, academic, allied, technological, legal, and societal actors whose decisions affect the programme.

Phase III — Strategic Intelligence Assessment

Evaluate adversarial capabilities, adaptation pathways, technological trends, supply-chain vulnerabilities, operational geography, and alliance constraints.

Phase IV — Strategic Negotiation Assessment

Identify internal and external negotiations involving budgets, acquisition, industrial responsibilities, data sharing, access, interoperability, command authority, and human control.

Phase V — Systems Thinking Assessment

Examine interactions among aircraft, carriers, escort ships, satellites, tankers, sensors, weapons, software, logistics, doctrine, personnel, and political decision structures.

Phase VI — Complex Adaptive Systems Assessment

Develop multiple scenarios reflecting adversarial adaptation, communications disruption, technological failure, alliance disagreement, logistical pressure, and strategic surprise.

Phase VII — Strategic Options

Compare alternative force designs, including highly capable autonomous aircraft, mixed-cost fleets, collaborative drones, carrier-launched systems, and vertical-take-off platforms distributed across several ship classes.

Phase VIII — Tactical Plan of Action™

Immediate Priorities

Establish common terminology, define mission categories, clarify human-control principles, and construct a shared digital architecture.

Thirty-Day and Near-Term Priorities

Deepen industry consultation, identify technological bottlenecks, conduct simulation-based experimentation, and expand allied dialogue.

Six-Month Priorities

Test mixed manned-unmanned formations, contested communications, automated refuelling, distributed control, and alternative recovery procedures.

One-to-Five-Year Priorities

Build an interoperable family of systems, expand production capacity, create resilient supply chains, reform training and career pathways, and institutionalise continuous adaptation.

Phase IX — Strategic Resilience Assessment

Test whether the system can continue operating under cyberattack, communications loss, satellite degradation, aircraft attrition, carrier damage, supply disruption, and allied-access restrictions.

Phase X — Strategic Value Creation

Assess whether the programme generates sustainable strategic value through deterrence, operational flexibility, reduced personnel exposure, alliance cohesion, industrial innovation, and responsible technological governance.

Strategic Implications

The U.S. Navy’s interest in 1,000-nautical-mile carrier-based drone operations has at least six broader strategic implications.

First, range is becoming a property of the network rather than the aircraft alone. Effective reach depends upon sensors, communications, refuelling, logistics, targeting, command, and alliance access.

Second, the future carrier air wing will likely be heterogeneous. Crewed aircraft, advanced autonomous systems, lower-cost drones, tankers, electronic-warfare platforms, and distributed vertical-take-off systems may operate together.

Third, affordable mass will require institutional change. Procurement, maintenance, training, doctrine, and command structures designed for small numbers of expensive aircraft may not suit larger unmanned fleets.

Fourth, autonomy will increase the importance of human judgment. The more technical functions machines can perform, the more carefully leaders must define strategic purpose, authority, accountability, and acceptable risk.

Fifth, alliance interoperability will become a negotiated strategic capability. Shared technology will not automatically create shared political consent or common rules of employment.

Sixth, resilience will be more important than perfect connectivity. A force that performs exceptionally under ideal network conditions but collapses when disrupted will not provide sustainable strategic value.

The United States Navy’s pursuit of future carrier-based tactical drone fleets capable of conducting strike missions at ranges of at least 1,000 nautical miles represents a potentially important transformation in maritime power. Yet its significance cannot be reduced to range, autonomy, payload, or aircraft design.

The emerging system must be understood as a multidimensional network of aircraft, carriers, surface vessels, satellites, sensors, weapons, software, communications, logistics, industries, institutions, allies, political authorities, and human decision-makers.

Through the Techne–Phronesis Negotiation Framework™, the programme reveals the inseparability of technological capability and practical wisdom.

Techne creates the aircraft, autonomy, sensors, networks, and supporting infrastructure.

Phronesis determines how those capabilities should be governed and employed amid uncertainty, escalation risk, legal responsibility, and competing strategic objectives.

Systems Thinking reveals that extended range is produced by interacting technical, organisational, and political systems.

Complex Adaptive Systems analysis recognises that adversaries, allies, institutions, and technologies will continually evolve in response to one another.

Strategic Negotiation coordinates the interests of military services, government institutions, industrial partners, allies, legal authorities, and societies.

Networked Strategic Resilience ensures that the resulting force can absorb disruption, reorganise, and continue pursuing legitimate strategic objectives.

he decisive strategic challenge is therefore not simply to develop a drone that can travel 1,000 nautical miles. It is to build a naval ecosystem capable of sensing, deciding, communicating, sustaining, negotiating, and adapting across that distance.

The aircraft carrier of the future may remain a powerful symbol of national capability, but its influence will increasingly derive from its position within a multilevel network ecosystem. Its strategic effectiveness will depend upon its ability to coordinate crewed and unmanned systems across maritime, air, space, cyber, industrial, diplomatic, and alliance domains.

In contemporary technological civilization, military power cannot be separated from the networks that create, support, govern, and legitimise it. Long-range carrier-based drones may generate important new capabilities, but only prudent strategic judgment can transform those capabilities into sustainable strategic value.

Source: Open Sources Analysis, Relative Data Analysis by Nikos Chatzis

© Nikolaos Chatzis. All Rights Reserved.
The Techne–Phronesis Negotiation Framework™
An Integrative Theory of Strategic Negotiation, Complex Adaptive Systems & Practical Wisdom
Technology Creates Capability • Systems Thinking Creates Understanding • Strategic Wisdom Creates Lasting Value.
Negotiation.gr | Strategic Wisdom for the Technological Age

Negotiation.gr | Strategic Wisdom for the Technological Age

Few technologies have transformed international affairs as rapidly as Unmanned Aircraft Systems (UA S). Once regarded primarily as military surveillance platforms, drones have evolved into versatile tools that influence economic development, security policy, technological competition, environmental management, humanitarian operations, and international cooperation.

Today, UAV technology occupies a strategic position comparable to that of satellite systems, telecommunications networks, artificial intelligence, and cyber infrastructure. Drones are no longer merely aircraft. They are nodes within broader ecosystems of sensors, communications, software, artificial intelligence, geospatial intelligence, and data analytics.

As a result, the geopolitical significance of UAV technology extends far beyond military applications. The global competition surrounding drones increasingly reflects larger struggles over technological leadership, industrial competitiveness, supply-chain resilience, digital sovereignty, and strategic influence.

The geopolitics of UAV technology is therefore not simply about who builds the best drone. It is about who controls the ecosystems, standards, data, partnerships, and innovation networks that will shape the future of unmanned aviation.

UAV Technology as a Strategic Industry

Historically, aviation has been closely linked to national power. Control of airspace, aerospace manufacturing, and aviation infrastructure has long been considered an indicator of technological sophistication and geopolitical influence.

Drones are extending this tradition into a new era.

Modern UAVs combine multiple strategic technologies:

• Aerospace engineering
• Artificial intelligence
• Communications networks
• Satellite navigation
• Geospatial intelligence
• Autonomous systems
• Data analytics
• Cybersecurity

Because drones integrate so many critical technologies, they have become strategic assets for both states and private actors.

Governments increasingly view UAV capabilities not merely as commercial opportunities but as components of national technological competitiveness and security.

The United States and China: The Central Competition

The global drone market is increasingly shaped by technological competition between the United States and China.

China dominates much of the commercial drone manufacturing sector through its highly integrated industrial ecosystem. Chinese firms have demonstrated remarkable efficiency in scaling production, reducing costs, and rapidly introducing new products to global markets.

The United States, meanwhile, remains the leader in advanced military UAVs, aerospace innovation, artificial intelligence integration, and venture-backed defense technologies.

This competition reflects a broader geopolitical contest over:

• Supply chains
• Technological standards
• Digital infrastructure
• Industrial leadership
• Strategic influence

The debate surrounding drone procurement in many Western countries increasingly reflects concerns about technological dependence and supply-chain security.

As governments seek greater technological autonomy, drone technology has become part of larger discussions regarding economic security and strategic resilience.

Europe’s Search for Technological Sovereignty

Europe occupies a unique position within the global UAV landscape.

Rather than competing primarily on manufacturing scale, European actors have concentrated on:

• Regulatory leadership
• Airspace integration
• Safety standards
• Privacy protection
• Operational frameworks

Europe’s U-space initiative represents one of the world’s most ambitious attempts to integrate drones into civilian airspace while maintaining high levels of safety and public trust.

At the same time, European policymakers increasingly emphasize the need for greater technological sovereignty. Recent geopolitical developments have highlighted the risks associated with excessive dependence on external suppliers for critical technologies.

Consequently, European governments are investing in:

• Indigenous drone manufacturing
• Defense UAV programs
• Research and innovation ecosystems
• Cross-border industrial partnerships

The challenge facing Europe is to balance openness and cooperation with strategic autonomy.

The Military Transformation

The military implications of UAV technology have become increasingly visible in contemporary conflicts.

Drones have altered traditional assumptions regarding:

• Surveillance
• Target acquisition
• Precision strikes
• Force protection
• Battlefield awareness

Perhaps most importantly, drones have democratized certain military capabilities.

Capabilities that once required expensive manned aircraft can now be achieved through comparatively low-cost unmanned systems.

This transformation has significant geopolitical consequences.

Smaller states and non-state actors can increasingly access capabilities that were previously reserved for major military powers. As a result, UAV technology is reshaping regional balances of power and influencing defense planning worldwide.

The proliferation of drone technologies is therefore becoming an important factor in international security calculations.

The Rise of Drone Diplomacy

An emerging dimension of UAV geopolitics is what may be described as “drone diplomacy.”

Countries increasingly use drone exports as instruments of foreign policy and strategic influence.

Drone partnerships can generate:

• Security cooperation
• Technology transfer
• Industrial collaboration
• Training relationships
• Long-term political engagement

The export of UAV systems often creates enduring relationships between manufacturers, operators, regulators, and governments.

As a result, drone technology has become a vehicle for extending influence beyond traditional diplomatic channels.

In many regions, access to advanced UAV technologies is becoming a significant element of international partnerships and strategic alignments.

Data as a Geopolitical Resource

One of the most overlooked aspects of UAV geopolitics is the growing importance of data.

Drones collect vast quantities of information concerning:

• Infrastructure
• Agriculture
• Transportation networks
• Energy systems
• Environmental conditions
• Urban development

The value of this information often exceeds the value of the aircraft itself.

Consequently, debates regarding data ownership, data sovereignty, and information security are becoming increasingly important.

The future geopolitical significance of drones may depend less on who owns the aircraft and more on who controls the data ecosystems that support them.

This reality reinforces the strategic importance of geospatial intelligence, cloud infrastructure, cybersecurity, and artificial intelligence.

Artificial Intelligence and Autonomous Systems

The next phase of UAV development will be driven by autonomy.

Artificial intelligence is enabling drones to:

• Navigate independently
• Recognize objects
• Analyze environments
• Coordinate with other systems
• Support complex decision-making

As autonomy increases, drones will become less dependent on human operators and more integrated into broader digital ecosystems.

This evolution raises profound geopolitical questions concerning:

• Accountability
• Security
• Regulation
• Ethical standards
• International governance

The countries and organizations that establish the norms governing autonomous systems may gain significant strategic advantages.

Consequently, competition increasingly extends beyond hardware into the realm of governance and standards-setting.

Innovation Ecosystems and International Cooperation

Despite intense competition, the future of UAV technology will also depend upon cooperation.

Drone innovation requires collaboration among:

• Governments
• Universities
• Research institutions
• Industry
• Regulators
• International organizations

The complexity of modern UAV ecosystems makes cooperation unavoidable.

Research partnerships, joint ventures, standardization efforts, and cross-border innovation projects play an increasingly important role in technological advancement.

This reality creates an interesting paradox.

The drone sector simultaneously reflects geopolitical competition and international cooperation.

The same technologies that contribute to strategic rivalry also require collaborative frameworks for safe and effective deployment.

The Balkans and the Eastern Mediterranean

The Balkans and the Eastern Mediterranean are becoming increasingly important within the evolving drone landscape.

The region combines:

• Strategic geography
• Emerging innovation ecosystems
• Growing defense investments
• Expanding technological capabilities

Countries throughout Southeastern Europe are investing in:

• UAV production
• Counter-drone systems
• Research programs
• Training infrastructures
• Geospatial intelligence capabilities

For states such as Greece, drone technologies offer opportunities not only for defense modernization but also for economic development, environmental monitoring, maritime surveillance, civil protection, and participation in European innovation initiatives.

The region may therefore emerge as an important bridge between European technological frameworks and broader international markets.

The geopolitics of UAV technology extends far beyond aviation.

Drones have become platforms through which broader questions of technological leadership, economic competitiveness, national security, digital sovereignty, and international influence are increasingly expressed.

The future of the UAV sector will not be determined solely by advances in aircraft design. It will be shaped by the interaction of technology, regulation, artificial intelligence, data governance, international partnerships, and geopolitical competition.

In this emerging landscape, the most successful actors will be those capable of building resilient innovation ecosystems that combine technical excellence with strategic vision, regulatory credibility, international cooperation, and societal trust.

The true geopolitical significance of drones lies not merely in their ability to fly, but in their capacity to connect technologies, institutions, industries, and nations within an increasingly interconnected world.

Source: Open Sources Analysis, Relative Data Analysis by Nikos Chatzis

© Nikolaos Chatzis. The Techne–Phronesis Negotiation Framework™
Technology Creates Capability • Systems Thinking Creates Understanding • Strategic Wisdom Creates Lasting Value.

Negotiation.gr | Strategic Wisdom for the Technological Age

The industry’s future will be shaped by five principal drivers:

Artificial Intelligence and autonomy.

Geopolitical competition.

Integration into civilian airspace.

Defense modernization.

Data-driven business models.

The next five years are likely to witness a transformation comparable to the early development of the internet ecosystem, where value creation increasingly shifts from hardware toward software, services, data analytics, and integrated operational platforms.

China: The Global Manufacturing Powerhouse

China remains the dominant producer of commercial and consumer drones. Companies such as DJI have established overwhelming leadership in global small-drone manufacturing, controlling a substantial share of the commercial and prosumer markets.

China’s strengths include:

Massive manufacturing scale.

Vertical supply-chain integration.

Battery technology leadership.

Rapid prototyping capability.

Strong government support.

Commercial UAV revenues in China are projected to grow rapidly through 2030, supported by agriculture, infrastructure inspection, smart-city applications, logistics, and industrial monitoring. Forecasts indicate annual growth approaching 20% in some segments.

Investment Profile

Chinese investment focuses on:

swarm technologies,

autonomous navigation,

AI-enabled systems,

logistics drones,

urban air mobility,

dual-use military-civilian technologies.

Relative Valuation

China dominates low-cost and medium-cost drone production. Its competitive advantage lies in manufacturing efficiency rather than premium margins.

Outlook 2026–2031

China will likely remain the world’s largest producer of commercial drones while simultaneously expanding military UAV exports throughout Asia, Africa, Latin America, and the Middle East.

United States and North America: Innovation and Defense Leadership

The United States dominates the high-value segment of the global UAV market.

While China leads commercial drone manufacturing, the United States remains the leader in:

MALE systems,

HALE systems,

military UAV technology,

autonomy software,

aerospace innovation,

venture-capital investment.

Companies such as AeroVironment, General Atomics, Anduril, Shield AI, Skydio, and numerous defense startups are attracting substantial investment.

Market Characteristics

The North American market increasingly emphasizes:

secure supply chains,

domestic manufacturing,

counter-UAS technologies,

AI-enabled autonomy,

defense applications.

Relative Valuation

American firms generally command higher valuations than Chinese manufacturers because investors place greater value on:

software,

AI capabilities,

defense contracts,

intellectual property.

Outlook 2026–2031

The United States is expected to remain the global leader in high-end UAV systems, especially MALE and autonomous military platforms.

The most significant growth may actually occur in:

drone software,

mission management systems,

AI decision-support tools,

counter-drone technologies.

Europe: The Regulatory and Integration Leader

Europe’s competitive advantage lies neither in manufacturing scale nor military dominance.

Instead, Europe leads in:

regulatory frameworks,

airspace integration,

certification,

safety standards,

commercial drone operations.

The European market continues to expand rapidly. Estimates suggest that commercial drone activities could nearly double by 2030 depending on market definitions.

Key Industrial Players

Europe hosts major UAV actors including:

Airbus

Leonardo

Thales

*Baykar

Investment Trends

Investment focuses on:

U-space infrastructure,

drone traffic management,

inspection services,

environmental monitoring,

energy infrastructure,

public safety applications.

Outlook 2026–2031

Europe will likely become the world’s most sophisticated operational drone environment.

The greatest opportunities will emerge not from hardware manufacturing but from:

services,

software,

geospatial analytics,

industrial applications.

*Recent cooperation between Leonardo and Baykar illustrates Europe’s growing effort to strengthen indigenous UAV production capabilities.

The Balkans: Emerging Regional Competitor

The Balkans are becoming increasingly relevant because of:

lower production costs,

growing engineering capabilities,

defense modernization,

strategic geography.

The most advanced drone producer in the region is clearly Turkey.

Turkish manufacturers, especially Baykar, have demonstrated how a regional actor can become a global exporter through innovation, operational validation, and aggressive international marketing.

Regional Characteristics

The Balkans increasingly serve as:

testing grounds,

production hubs,

innovation clusters,

defense technology ecosystems.

Countries such as Greece, Romania, Serbia, Bulgaria, and Croatia are investing more heavily in indigenous drone capabilities.

Greece: From Consumer Market to Drone Ecosystem

Greece’s drone market remains relatively small compared with larger European states.

However, the country possesses several advantages:

strong engineering talent,

growing defense investment,

geostrategic location,

maritime applications,

environmental monitoring needs,

wildfire management requirements.

Current Ecosystem

Companies and institutions are active in:

UAV training,

geospatial technologies,

photogrammetry,

mapping,

defense innovation,

academic research.

Examples include organizations such as GeoSense and several university-linked research initiatives.

Defense-Led Growth

Recent developments indicate that Greece is attempting to create a domestic UAV industry.

Projects include:

Archytas,

LOTUS,

Kerveros,

Centauros anti-drone systems.

The Greek government has incorporated drones and counter-drone systems into broader defense modernization programs.

Investment Characteristics

Greek investment is increasingly concentrated in:

ISR drones,

anti-drone technologies,

border surveillance,

maritime monitoring,

civil protection,

wildfire detection.

Defense-Led Growth

The next five years may represent the most important period in the history of the Greek drone sector.

The country is attempting to move from:

drone consumer to drone producer.

Success will depend on:

export capability,

university-industry cooperation,

venture investment,

participation in European programs,

strategic partnerships.

MALE UAVs: The Most Strategic Segment

MALE (Medium Altitude Long Endurance) systems occupy the highest-value segment of the UAV market.

Examples include:

MQ-9 Reaper

Bayraktar Akıncı

MALE platforms are expensive, technologically sophisticated, and heavily influenced by geopolitical considerations.

This segment will experience sustained growth due to:

border security,

maritime surveillance,

intelligence missions,

defense modernization.

The global drone industry is transitioning from a hardware-driven market to a technology ecosystem driven by data, autonomy, software, and international cooperation.

China will likely remain the dominant manufacturer.

The United States will retain leadership in advanced military and AI-enabled systems.

Europe will lead operational integration and regulatory innovation.

The Balkans will emerge as an increasingly important regional production and innovation zone.

Greece possesses a unique opportunity to leverage its geopolitical position, engineering talent, academic institutions, and defense investments to establish itself as a specialized drone technology hub in Southeastern Europe.

Over the next five years, the greatest value creation will not come from selling aircraft alone. It will come from creating integrated ecosystems that combine drones, geospatial intelligence, artificial intelligence, communications networks, training, regulatory compliance, and international partnerships.

The future winners will be those capable of connecting technology, industry, policy, and cooperation into a single operational framework.

Source: Open Sources & Relative Data Valuation -Nikos Chatzis

© 2026 Nikolaos Chatzis – negotiation.gr. All Rights Reserved. No part of this publication may be reproduced, distributed, or transmitted without prior written permission, except for brief quotations with proper attribution.

UAM is a subcategory of advanced air mobility (AAM) that focuses on how advanced aircraft operate in and around cities. Today, Volocopter is developing its electric vertical take-off and landing (eVTOL) aircraft to provide commercial transportation services for passengers and goods – 100% electric and emission-free in flight. Furthermore, this mobility service will be positioned to support existing transport options, introduce new local employment opportunities, and provide point-to-point connections at costs similar to current taxi fares.

“Our partnership with Urban Movement Labs is a great entryway into the US with our innovative UAM services,” says Christian Bauer, Volocopter CCO. “By leading the conversation about urban air mobility with broad stakeholders in Los Angeles, Volocopter can strategically identify and address how our services can benefit cities in the country. More importantly, we are also gaining real insights into living transportation ecosystems in the US to build the best complimentary service to other modes of transportation for our future passengers.”

“Volocopter is one of the promising urban air mobility options for adding new layers of connectivity and travel options for Angelenos,” said Clint Harper, Urban Air Mobility Fellow with Urban Movement Labs…”

The flight demonstration is the first integration of a new mission-specific military transceiver, multi-level security data switches, and open architecture wide-area networking, utilizing commercial technology in the observe, orient, decide and act (OODA) loop – the decision-making chain for threat engagements.

This demonstration is a key step toward harnessing the power of a network into critical domains for national security missions. The two aircraft were linked through an advanced line-of-sight data link with low probability of intercept/low probability of detection characteristics that includes anti-jam properties. The aircraft established a link, performed a simulated ISR mission, and connected back to a cloud-based 5G network testbed through a novel prototype multi-level security switch.

Tom Pieronek, chief technology officer and vice president of research & technology at Northrop Grumman, commented: “Northrop Grumman technologies, built on advanced low size, weight and power electronics, enable integrated and secure communications across domains supporting the Department of Defense’s [Joint All-Domain Command and Control] JADC2 strategy. Northrop Grumman remains committed to delivering capabilities that maintain strategic advantage for the U.S. and its allies across all domains and against all adversaries…”

The SEEKER has a long-endurance capability with more than three hours of flight time without a battery change, saving time and reducing costs while supporting multiple payload configurations at a top speed of over 60 mph. The UAV employs an advanced, fully composite airframe with a wingspan of 15 feet and a payload lifting capability of up to 10 pounds. Its modular design is easy to assemble and disassemble in the field in under three minutes.

“We are very excited to launch our new brand, Commaris, and its first product, the SEEKER. This UAV is designed to perform a wide variety of commercial inspection operations in applications such as power, gas, oil, mapping, agriculture, and security,” said Kevin Colburn, President of Terrafugia and Commaris. “Our team of experienced aviation professionals has created an extremely capable, commercial-grade UAV that, in many situations, will deliver results that typical rotary-wing UAVs or helicopters cannot come close to providing.”

The SEEKER’s innovative, aerodynamic design includes powerful but quiet electric motors that help it achieve a noise signature of only 40 decibels on the ground and near-silence at 500 feet AGL. The UAV is the ideal aircraft for security, powerline patrols, and missions operating in noise-sensitive environments, ensuring operations will be completed quickly and quietly.

The SEEKER’s large payload-carrying capability will be customizable with a variety of modular options, such as a 30x optical zoom EO/IR camera for inspection, a 120-megapixel high-resolution camera for terrain mapping and 3D modeling, a six-band multispectral camera designed for precision agriculture analysis, a LiDAR system, a laser methane sensor, or a corona discharge sensor, most of which will feature the ability to stream data to the operator in near-real time.

Απλά drones ή ένας καθημερινός πρακτικός τρόπος ζωής της διπλανής πόρτας;

Από τη φιλοσοφία της τεχνολογίας, στην καθημερινή πραγματικότητα του κοντινού μέλλοντος.

Του  Νίκου Χατζή  Συμβούλου Τεχνολογικής Καινοτομίας, UAS Pilot (D) www.negotiation.gr

Η ασφάλεια των πτήσεων, το περιβάλλον, αλλά και το ενδεχόμενο κακόβουλης χρήσης των UAS εντός αστικού περιβάλλοντος, αποτελούν τις τρεις βασικές ανησυχίες της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης και των εμπλεκόμενων φορέων, αναφορικά με την εισαγωγή και εδραίωση της χρήσης των μη επανδρωμένων εναέριων οχημάτων στο αστικό περιβάλλον των ευρωπαϊκών πόλεων.

Η ευρωπαϊκή πραγματικότητα

Η Αστική Εναέρια Κινητικότητα (UAM) πέρα από το δραστικό πλαίσιο των τεχνολογικών ερευνών της NASA στις ΗΠΑ, αναμένεται να είναι μία πραγματικότητα για την Ευρώπη, μέσα στα επόμενα τρία ως πέντε χρόνια. Η πιθανότητα αυτή, είναι ρεαλιστική με δεδομένη την εξέλιξη των νέων τεχνολογιών, όπως, η ηλεκτρική προώθηση, αλλά και η αύξηση της χρονικής διάρκειας των μπαταριών ηλεκτρικής χρήσης που εντάσσονται στα εξελιγμένα συστήματα drones κάθετης από-προσγείωσης (eVTOL).

Οι πρώτες δραστηριότητες εμπορικής χρήσης των UAS αναμένεται ότι θα έχουν να κάνουν με τις παραδόσεις αγαθών-εμπορευμάτων, αλλά και με τη μεταφορά επιβατών, σε αρχικό στάδιο με την εποπτεία χειριστή-πιλότου σε ορισμένες περιπτώσεις και την παρουσία του στο cockpit του εναέριου οχήματος. Αργότερα, η παρουσία του πιλότου θα αντικατασταθεί από τον -εξ αποστάσεως- χειρισμό όλης της διαδικασίας πτήσης, καθώς και της κάθετης από-προσγείωσης, ενώ μελλοντικά διακρίνεται και η αυτόνομη πτήση των αναφερόμενων τεχνολογικά εξελιγμένων ιπτάμενων μηχανών.

Αρκετά πιλοτικά προγράμματα βρίσκονται σε εξέλιξη, ενώ αρκετοί είναι και οι Ευρωπαίοι κατασκευαστές που έχουν καταθέσει αίτηση για πιστοποίηση των εναέριων μη επανδρωμένων συστημάτων τους, συμπεριλαμβανομένων και οχημάτων με την παρουσία πιλότου για τη μεταφορά επιβατών. Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Ασφάλειας της Αεροπορίας (EASA) συνεργάζεται μαζί τους προκειμένου να λάβουν σχετικά πιστοποιητικά πλοϊμότητας για τα εναέρια οχήματά τους.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση γενικότερα και η EASA ειδικότερα, έχουν ένα πρωταγωνιστικό ρόλο να παίξουν στη δρομολόγηση σημαντικών εξελίξεων για το θεσμικό πλαίσιο, τη λειτουργία και τις προσφερόμενες υπηρεσίες από την αναπτυσσόμενη ηλεκτρική αεροπορία των drones, μέσω της παροχής των κατάλληλων οδηγιών προς την ευρωπαϊκή βιομηχανία, ώστε αυτή να έχει ένα σημαντικό ρόλο στις μεταρρυθμιστικές-τεχνολογικές εξελίξεις εμπορικής εκμετάλλευσης των drones σε παγκόσμιο επίπεδο.

Ampaire brings Hybrid Electric Flight to South West England

Ο ρόλος της αποδοχής και της εμπιστοσύνης

Η αποδοχή των Ευρωπαίων πολιτών, αλλά και η εμπιστοσύνη των μελλοντικών φορέων και χρηστών της UAM θα έχουν σημαντικό ρόλο για την επιτυχή ανάπτυξη του περιβάλλοντος της εναέριας κινητικότητας πάνω από αστικά κέντρα στην Ευρώπη. Στο πλαίσιο αυτό, η EASA προχώρησε σε μία συνολική μελέτη για το βαθμό της κοινωνικής αποδοχής που έχει η οργάνωση του νέου εναέριου αστικού περιβάλλοντος για τη διευκόλυνση της εμπορικής χρήσης των drones, στην αστική καθημερινότητα των ευρωπαϊκών πόλεων, προκειμένου τα συμπεράσματα της έρευνας αυτής, να αποτελέσουν έναν οδηγό για το πλαίσιο δράσης της ΕΕ στο συγκεκριμένο τομέα.

Η αναφερόμενη έρευνα πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με την εταιρία επιχειρηματικών συμβούλων McKinsey & Company και του διαδικτυακού εργαλείου σχεδιασμού υποδομών Arup Sound Lab, μεταξύ του Νοεμβρίου του 2020 και του Απριλίου του 2021.

Η αναφερόμενη μελέτη εξελίχθηκε μέσω πρακτικής έρευνας, επεξεργασίας της διαθέσιμης βιβλιογραφίας, ανάλυσης των ιδιαιτεροτήτων των τοπικών αγορών, ερωτηματολογίων και συνεντεύξεων. Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος των αναλυτών βρέθηκαν οι συμπεριφορές, οι προσδοκίες και οι ανησυχίες των Ευρωπαίων πολιτών με κεντρικό σημείο αναφοράς την UAM, ενώ η έρευνα απέδωσε σημαντικές διαστάσεις για το αναφερόμενο εγχείρημα, οι οποίες, θα βοηθήσουν την EASA να προετοιμαστεί για τη μελλοντική κατάρτιση των κανονισμών και του ρυθμιστικού πλαισίου, που θα διέπει τη λειτουργία της αεροπορίας των μη επανδρωμένων εναέριων οχημάτων, στην Ευρώπη.

Σημεία ενδιαφέροντος

1.-Θετική αρχική αντίδραση για την UAM σε ολόκληρη την ΕΕ: Ποσοστό 83% των ερωτηθέντων εκφράζονται (αρχικά) θετικά για την UAM. Ποσοστά 64% και 49% είναι έτοιμοι να έχουν μία εμπειρία δοκιμής των drones και εναέριων οχημάτων αεροταξί. Οι απαντήσεις ήταν ομοιογενείς και χωρίς μεγάλες αποκλείσεις μεταξύ πόλεων και διαφορετικών κοινωνικών ομάδων.

2.-Δυναμική υποστήριξη σε χρήσεις που παράγουν αξία για όλους: Οι χρήσεις έκτακτης ανάγκης ή οι αερομεταφορές ιατρικών περιστατικών συγκέντρωσαν το μεγαλύτερο ποσοστό του ενδιαφέροντος της κοινής γνώμης, με το επίκεντρο του δημόσιου ενδιαφέροντος σε τρεις περιπτώσεις. Το 41% των συμμετεχόντων ήταν υπέρ της μεταφοράς ενός τραυματισμένου ατόμου στο νοσοκομείο. Επίσης, το 41% υποστήριξε τον ανεφοδιασμό των νοσοκομείων από drones για τρόφιμα και ιατρικό εξοπλισμό, ενώ το 36% τάχθηκε υπέρ της επείγουσας χρήσης από ιατρικό προσωπικό έκτακτης ανάγκης.

3.-Τα τρία αναμενόμενα πλεονεκτήματα: Ταχύτερη, καθαρότερη και διευρυμένη συνδεσιμότητα. Το 71% τάχθηκε υπέρ της βελτίωσης του χρόνου αντίδρασης σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης. Το 51% υπέρ της μείωσης της κυκλοφοριακής συμφόρησης στους δρόμους. Το 48% υπέρ της μείωσης των εκπομπών βλαβερών αερίων σε τοπικό επίπεδο, ενώ 41% υπέρ του θετικού ρόλου που θα έχει η εναέρια αστική κυκλοφορία των μη επανδρωμένων οχημάτων για την ανάπτυξη αστικών περιοχών.

4.-Οι τρεις σοβαρότερες ανησυχίες: Ασφάλεια πτήσεων, περιβάλλον-θόρυβος και ασφάλεια έναντι πιθανών κακόβουλων απειλών. Ποσοστό 44% των ερωτηθέντων ανησυχεί για την ασφάλεια των πτήσεων, το 39% για την ύπαρξη άλλων κινδύνων π.χ. κακόβουλη χρήση των εναέριων μη επανδρωμένων οχημάτων. Ποσοστό 35% εκφράζει ανησυχίες για περιβάλλον. Η ποσοστιαία ανάλυσης της ανησυχίας της κοινής γνώμης για τη χρήση μη επανδρωμένων εναέριων οχημάτων στην προσφορά υπηρεσιών αεροταξί έχει ως εξής: Ποσοστό 38% ανησυχεί για το περιβάλλον. Ποσοστό επίσης, 38% ανησυχεί για το θόρυβο. Ποσοστό 37% ανησυχεί για την ασφάλεια των πτήσεων και ποσοστό 29% για την ασφάλεια έναντι άλλων απειλών επιβλαβούς χρήσης.

5.-Ασφάλεια πτήσεων: Το σημείο αναφοράς, αναλύεται στα επίπεδα ασφάλειας πτήσεων που εφαρμόζονται σήμερα. Οι πολίτες σε ευρωπαϊκό επίπεδο εκτιμούν οι κανόνες ασφαλείας πτήσεων για την εναέρια αστική κινητικότητα όταν θα εφαρμοστούν θα έχουν την ίδια αποτελεσματικότητα με τους κανόνες που ισχύουν και εφαρμόζονται σήμερα από την πολιτική αεροπορία, ενώ οι ανησυχίες που εκφράζονται γίνονται περισσότερες, όσο μεγαλώνει η ηλικία των συμμετεχόντων.

6.-Προτεραιότητα αποτελεί η προστασία της άγριας ζωής για το περιβάλλον: Οι περισσότερες ανησυχίες εκφράζονται για τις αρνητικές επιπτώσεις στα ζώα σε ποσοστό 62% για τα drones, 56% για τα αεροταξί. Για την ηχορύπανση ποσοστό 52% για τα drones και 53% για τις υπηρεσίες αεροταξί. Ποσοστό 43% για τα drones και 42% για τις υπηρεσίες αεροταξί, αναφορικά με επιπτώσεις στο περιβάλλον και στην κλιματική αλλαγή και κυρίως με αρνητικά επακόλουθα που σχετίζονται με τα απόβλητα παραγωγής των μη επανδρωμένων εναέριων οχημάτων, αλλά και για τη διαχείριση των μπαταριών που αυτά θα χρησιμοποιούν για τις ενεργειακές ανάγκες της λειτουργίας τους.

7.-Ο θόρυβος είναι αποδεκτός στο επίπεδο του θορύβου της πόλης, με το οποίο είναι εξοικειωμένος ο αστικός πληθυσμός: Το ποσοστό της ενόχλησης από το θόρυβο είναι διαφορετικό, ανάλογα με το βαθμό εξοικείωσης που υπάρχει με το συγκεκριμένο είδος θορύβου. Οι θόρυβοι που μοιάζουν με αυτούς της πόλης, γίνονται περισσότερο αποδεκτοί και μερικά επίπεδα decibel είναι περισσότερο αποδεκτά από τους ερωτηθέντες.

8.-Η ανάγκη καλλιέργειας αξιοπιστίας και εμπιστοσύνης στους πολίτες: Το ποσοστό του αισθήματος ασφάλειας αναφορικά με ζητήματα κυβερνοασφάλειας στο πλαίσιο της UAM και της τεχνολογίας που θα εγγυάται την ασφαλή και λειτουργική χρήση των μη επανδρωμένων εναέριων οχημάτων, είναι λίγο μεγαλύτερο από το 50%. Ποσοστό 50% των ερωτηθέντων θα εμπιστεύονταν σε μεγαλύτερο ποσοστό το πλαίσιο ασφαλούς λειτουργίας της UAM, αν οι κανονισμοί ασφάλειας και κυβερνοασφάλειας ήταν προϊόν της κοινής συνεργασίας όλων των ευρωπαϊκών αρχών.

9.-Η ενσωμάτωση των εδαφικών υποδομών πρέπει να είναι θετική και αποτελεσματική: Τα πεδία κάθετης από-προσγείωσης των ηλεκτρικών εναέριων οχημάτων eVTOL θα πρέπει να ενσωματωθούν στα τοπικά δίκτυα της κινητής τηλεφωνίας. Η παράδοση αγαθών κοντά στα σπίτια (π.χ. στον κήπο) είναι αποδεκτή σε ποσοστό 68%, ενώ σε κάποιο σταθμό προσγείωσης που θα βρίσκεται εντός της γειτονιάς είναι αποδεκτή σε ποσοστό 67%. Ποσοστό 48% των ερωτηθέντων εκφράζει την ανησυχία του για το επίπεδο του θορύβου, ενώ ποσοστό 41% ανησυχεί για το γενικότερο επίπεδο ασφαλούς χρήσης των μη επανδρωμένων οχημάτων εντός του πλαισίου της UAM. Παράλληλα, εκφράζονται ανησυχίες και για το επίπεδο ορατού εντοπισμού των μη επανδρωμένων οχημάτων σε αστικό περιβάλλον, αναφορικά με την αποφυγή διαφόρων συμβάντων ή ατυχημάτων που σχετίζονται με την αλληλεπίδρασή τους με τον άνθρωπο.

10.-Οι ρυθμιστικές αρχές θα πρέπει να συνεργαστούν σε όλα τα επίπεδα: Το επίπεδο αξιοπιστίας και εμπιστοσύνης των πολιτών αυξάνεται, όπου υπάρχει συνεργασία των ευρωπαϊκών αρχών σε κοινό, περιφερειακό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, αναφορικά με ζητήματα που προκύπτουν από την ασφαλή εφαρμογή της UAM. Παράλληλα, οι συμμετέχοντες στην έρευνα εξέφρασαν την άποψη ότι η συμμετοχή των τοπικών αρχών θα είναι σημαντική στη διαμόρφωση των σχετικών κανονισμών, ώστε να ληφθούν υπόψη τοπικές γεωγραφικές, αστικές ή άλλου τύπου ιδιαιτερότητες που σχετίζονται με το συνολικό πλαίσιο λειτουργικής εφαρμογής και πτητικής απόδοσης έργου της UAM.

H EASA προσανατολίζεται στη διαμόρφωση ενός συνολικού περιβάλλοντος κανονισμών που θα διέπουν τη θεσμοθέτηση, αλλά και τη λειτουργική χρήση της UAM ως προς την ενσωμάτωση της αεροπορίας των drones στον εναέριο χώρο της γενικής αεροπορίας, αλλά και της αεροπορίας των εμπορικών και επιβατικών πτήσεων. Παράλληλα, στην Ευρώπη έχουν αρχίσει να αναπτύσσονται προγράμματα και υποδομές πτήσεων στη λογική vertiport.

Blue Bear launches Air Druids Medical Delivery Programme

eVTOL– OEM: Πιλοτικά προγράμματα

Κατά τη χρονιά που διανύουμε, η αγορά της UAM βρίσκεται ακόμη στο αρχικό της στάδιο, επιδεικνύοντας μία ουσιαστική δυναμική ανάπτυξης. Αρκετές νέες εταιρίες σύγχρονου τεχνολογικού προσανατολισμού (start-ups) αλλά και εταιρίες της συμβατικής αεροπορίας προσανατολίζουν πλέον το πλαίσιο της δράσης τους προς τα μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα και τις δυνατότητες προσφοράς υπηρεσιών που θα εξασφαλίζει η πλήρης λειτουργική υιοθέτηση της UAM. Ειδικότερα, οι τομείς eVTOL και (Original Equipment Manufacturer -OEM) αναφορικά με την παραγωγή των εξαρτημάτων που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή των μη επανδρωμένων οχημάτων εξελίσσονται ραγδαία, προκειμένου να είναι σε θέση να καλύψουν τις απαιτήσεις της αγοράς στον ορίζοντας της τριετίας ή της πενταετίας.

Είναι χαρακτηριστικό να αναφερθεί ότι περισσότερες από 200 σχεδιαστικά πρότυπα και ιδέες eVTOL, με το επίκεντρο του ενδιαφέροντος να εντοπίζεται σε όλο το φάσμα των δυνατοτήτων που εξασφαλίζει η ηλεκτρική κάθετη απογείωση μη επανδρωμένων οχημάτων, διερευνώνται επιστημονικά και αναπτύσσονται τεχνολογικά σε παγκόσμιο επίπεδο.

Στην Ευρώπη δραστηριοποιούνται επιχειρήσεις ΟΕΜ, όπως, η Volocopter, η Airbus, η Lilium, η Ascendance και η Pipistrel, που βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο αξιολόγησης διάφορων πιστοποιήσεων για τα συστήματα που παράγουν, αλλά και τις εταιρικές κοινοπρακτικές συνεργασίες που δρομολογούν, ενώ περιοχές πιλοτικής δράσης έχουν οργανωθεί για την υλοποίηση σχετικών προγραμμάτων στη Φρανκφούρτη, στην Κολονία, στο Ντίσελντορφ, στο Ίνγκολσταντ (Βαυαρία) στο Παρίσι, στη Λινζ (Αυστρία) και στο Ελσίνκι (Φινλανδία).

Πρωτότυπα αεροσκάφη eVTOL

Σε γενικές γραμμές, τα σχεδιαστικά πρότυπα των αεροσκαφών κάθετης απογείωσης (VTOL) σε αστικό περιβάλλον UAM ταξινομούνται σε τρία αρχέτυπα πρωτοτύπων πτητικών δοκιμών:

α.- Vectored Thrust: Τα εναέρια οχήματα αυτού του τύπου έχουν δυνατότητες ανύψωσης φορτίου και πτήσης από ένα σημείο σε ένα άλλο (lift & cruise). Μπορούν επίσης να πραγματοποιήσουν αιώρηση, ενώ η ανυψωτική τους ικανότητα και η ικανότητα πτήσης παράγεται από τη χρήση πτερύγων, αυξάνοντας τη λειτουργική τους χρήση, με υψηλές σχετικά ταχύτητες πτήσης. Ένα τέτοιο αεροσκάφος που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την προσφορά υπηρεσιών αεροταξί σε περιβάλλον UAM είναι το eVTOL SA1 της Hyundai, η οποία συνεργάζεται με την πρωτοβουλία UAM, Elevate της Uber.

β.- Lift + Cruise: Παραγωγή ισχύος από ανεξάρτητους ηλεκτροκινητήρες που χρησιμοποιούνται μέσω κατάλληλων διατάξεων αλλαγής της φοράς λειτουργίας τους, τόσο για την κάθετη απογείωση, όσο και για την ευθεία και οριζόντια πτήση. Ο ανεξάρτητος χαρακτήρας της λειτουργίας των κινητήρων, όπως και αυξημένος αριθμός τους, με την ισορροπημένη –σχεδιαστικά- κατανομή της παραγόμενης ώσης,  αυξάνουν τα επίπεδα της πτητικής ασφάλειας. Παράλληλα, ο σχεδιασμός των πτερύγων επιτρέπει την αύξηση της ταχύτητας στην διάρκεια της πτήσης. Το εναέριο όχημα Wisk Cora που αναπτύχθηκε αρχικά από την Kitty Hawk Corporation και στη συνέχεια, από την Wisk Aero LLC και την Boeing NeXt είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της κατηγορίας αυτής.

γ.- Wingless (Multicopter): Πρόκειται για εναέρια οχήματα σταθερής διάταξης ανεξάρτητων σταθερών στροφείων ηλεκτροκινητήρων, ο αριθμός των οποίων και ο απλός τρόπος της λειτουργίας τους, αυξάνει την ασφάλεια των πτήσεων, αλλά και τις διαθέσιμες επιλογές αντιμετώπισης καταστάσεων ανάγκης που ενδέχεται να προκύψουν κατά τη χρήση.

Ο τύπος αυτός, των εναέριων οχημάτων μοιάζει με τα ελικόπτερα, αλλά το ακουστικό αποτύπωμά του είναι ουσιαστικά πιο χαμηλό. Παράλληλα, τα επίπεδα της τεχνικής συντήρησης είναι μειωμένα και πιο απλουστευμένα, με δεδομένες τις επιλογές που υπάρχουν από τη σχεδίαση του αεροσκάφους, αλλά και τον αυτόνομο τρόπο λειτουργίας των ηλεκτροκινητήρων του. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της κατηγορίας αυτής, είναι το διθέσιο ηλεκτρικό εναέριο όχημα σταθερού στροφείου πολλαπλών ηλεκτροκινητήρων Volocopter 2X που σχεδιάστηκε και κατασκευάστηκε από τη Volocopter GmbH της Bruchsal, και παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο airshow του AERO Friedrichshafen το 2017.

The CityAirbus was presented on March 11 at the City of Ingolstadt to members of the German government and the public.

Υποδομές Vertiports

Η λειτουργική χρήση του πλαισίου UAM σε αστικό περιβάλλον αναλύεται στην οργάνωση υποδομών κάθετης απογείωσης (Vertiports) όπως επίσης και χώρων τεχνικής υποστήριξης και εξυπηρέτησης της συντήρησης των μη επανδρωμένων οχημάτων, αλλά και της απαραίτητης ενεργειακής φόρτισης των μπαταριών τους. Οι υποδομές αυτές θα είναι προσαρμοσμένες στο μέγεθος των εναέριων οχημάτων που χρησιμοποιούνται κατά περίπτωση, ανάλογα με το πληθυσμιακό μέγεθος των αστικών κέντρων ή ακόμη και των περιφερειακών και αγροτικών περιοχών που θα εξυπηρετούν. Η ευκολία πρόσβασης στους χώρους εξυπηρέτησης των επιβατών, παράλληλα με την εύκολη πρόσβαση στις υποδομές ενεργειακής φόρτισης των μπαταριών του αεροσκάφους θα είναι δύο σημαντικά κριτήρια για την κατασκευή-οργάνωση του εκάστοτε δικτύου των παραπάνω υποδομών, συνδυασμό με το φθηνό οικονομικό κόστος σε σύγκριση με τους συμβατικούς τρόπους μετακίνησης. Οι μεταφορές αγαθών-εμπορευμάτων και οι μετακινήσεις ανθρώπων αποτελούν μόνο μία διάσταση της εξέλιξης των μη επανδρωμένων εναέριων οχημάτων στην κοινωνική τους διάσταση, ενώ το πλαίσιο της χρήσης τους διευρύνεται συνεχώς, σχεδόν σε όλο το φάσμα της ανθρώπινης, επιστημονικής, οικονομικής εμπορικής και κοινωνικής δραστηριότητας.

UAM: Κοινωνικά οφέλη

-Το οικονομικό μέγεθος της αγοράς UAM στην Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένου και του σταδίου της έρευνας και ανάπτυξης (R&D), της (βιομηχανικής) παραγωγής των εναέριων οχημάτων-α/φων, αλλά και της κατασκευής των απαραίτητων υποδομών χρήσης αναμένεται να φτάσει στα 4,2 δισεκατομμύρια ευρώ, μέχρι το 2030, σύμφωνα με την εκτίμηση του κέντρου : McKinsey Center for Future Mobility (UAM Market Model).

-Η εκτίμηση για το εύρος του μεγέθους της αγοράς UAM έχει ως σημείο αναφοράς τη δημιουργία αλλά και τη διατήρηση περίπου 90.000 θέσεων εργασίας στον ευρωπαϊκό χώρο, μέχρι το 2030.

-Οι τοπικές εκπομπές βλαβερών ρύπων στο λειτουργικό πλαίσιο εφαρμογής της UAM σε αστικό περιβάλλον θα είναι σχεδόν μηδενικές, μέσω της αποκλειστικής χρήσης συστημάτων κινητήρων ηλεκτρικής προώθησης.

-Η εξοικονόμηση χρόνου θα είναι ένα από τα σημαντικά οφέλη για τους χρήσεων των προσφερόμενων μέσων μετακίνησης σε αστικό περιβάλλον UAM. Είναι χαρακτηριστικό να αναφερθεί ότι η μετακίνηση από την πόλη του Παρισιού προς το αεροδρόμιο της, θα γίνεται από δύο έως τέσσερις φορές ταχύτερα σε περιβάλλον UAM με εναέριο όχημα π.χ. κατά τις ώρες αιχμής ένα βράδυ της Τρίτης.

-Η μεταφορά ιατρικού εξοπλισμού ή ανθρώπινων οργάνων που προορίζονται για μεταμόσχευση μπορεί να γίνεται ταχύτερα σε ποσοστό 73% από ένα UAS σε σύγκριση με το χρόνο που απαιτεί για την κίνησή του ένα ασθενοφόρο, με δεδομένο το παράδειγμα μετακίνησης π.χ. στο Βερολίνο ένα βράδυ της Τρίτης, κατά τις ώρες αιχμής.

-Οι σχετικές στατιστικές μελέτες δείχνουν ότι αν η μετακίνηση επιβατών σε πλαίσιο UAM επιτύχει το ίδιο επίπεδο ασφάλειας πτήσεων με αυτό που είχε η αεροπορία επιβατικής διακίνησης στην ΕΕ το 2018 (0,01 νεκροί ανά ένα δισεκατομμύριο χιλιομέτρων διακίνησης επιβατών) τότε, θα είναι περίπου 1.500 φορές ασφαλέστερη επί τη βάσει μέτρησης επιβάτη ανά χιλιόμετρο, σε σύγκριση με την ασφάλεια της μετακίνησης στο οδικό δίκτυο.

To «βουητό της μέλισσας» ή Drone…   

                                                                                                                                                                                                         Του  Νίκου Χατζή  Συμβούλου Τεχνολογικής Καινοτομίας, UAS Pilot (D) www.negotiation.gr

Η ενσωμάτωση της αεροπορίας των drones στη λειτουργική διαχείριση του εναέριου χώρου μαζί με τις πτήσεις της γενικής και εμπορικής αεροπορίας αποτελεί την πιο σημαντική πρόκληση με την οποία βρίσκεται αντιμέτωπη η NASA, διευρύνοντας τη συνεργασία της με την FAA. Οι πτήσεις των μη επανδρωμένων εναέριων οχημάτων πάνω από αστικό περιβάλλον καθιστούν πιο πολύπλοκη την κατάσταση, για την εδραίωση των πολλαπλών χρήσεων των drones.

Οι εξελίξεις σε ΗΠΑ και ΕΕ

Η ανάλυση αυτή στις τεχνολογικές εξελίξεις των μη επανδρωμένων εναέριων οχημάτων (UAS) είναι προσανατολισμένη στις πολιτικές χρήσεις αστικού περιβάλλοντος εντός του προπαρασκευαστικού χρονικού σταδίου της διετίας 2021-2022, όπου για την Ευρώπη αναμένονται εξελίξεις μετά την 31^η Δεκεμβρίου 2021, αναφορικά με την αναπροσαρμογή της σχετικής νομοθεσίας. Για τις ΗΠΑ κατά τη χρονιά που διανύουμε, έχουν δρομολογηθεί σημαντικές νομοθετικές πρωτοβουλίες από το Κογκρέσο, ενώ το έτος 2022 θα υπάρξουν εξελίξεις σε τεχνολογικό-πειραματικό επίπεδο.

Υπό τη λογική λοιπόν αυτών εξελίξεων στο πρώτο μέρος της ανάλυσης, παρουσιάζονται και αναλύονται οι τεχνολογικές διαστάσεις του πλαισίου της εναέριας αστικής κινητικότητας (UAM) και της εξελιγμένης αστικής κινητικότητας (AAM) στις ΗΠΑ με τον πρωταγωνιστικό ρόλο της NASA.

Στο δεύτερο μέρος της ανάλυσης, παρουσιάζονται οι εξελίξεις στο πλαίσιο της ΕΕ, με σαφές κοινωνικό πρόσημο και με έμφαση στην άποψη των Ευρωπαίων πολιτών για την εξέλιξη της τεχνολογίας, την οργάνωση και την χρήση των UAS σε αστικό περιβάλλον, αλλά και τις πρωτοβουλίες της αρμόδιας ευρωπαϊκής υπηρεσίας (EASA) για την κατάρτιση ενός ενιαίου ευρωπαϊκού πλαισίου κανονισμών. Το πρώτο μέρος δίνει έμφαση στην τεχνολογική εξέλιξη, ενώ το δεύτερο μέρος στην κοινωνική διάσταση της νέας εναέριας πραγματικότητας αστικού τύπου, καταγράφοντας τις εξελίξεις σε μία συνολική προσέγγιση από την επιστημονική πλευρά (τεχνολογία), αλλά και τον άνθρωπο-χρήσtη, εντός της κοινωνίας των πολιτών.

Grand Challenge: Αστική Εναέρια Κινητικότητα

Η Εθνική Υπηρεσία Αεροδιαστήματος των ΗΠΑ (NASA) έχει προχωρήσει στην υπογραφή συμφωνιών με 17 εταιρίες από τον τομέα της αεροπορικής βιομηχανίας, ώστε να προωθήσει τα σχέδια της για τις πρώτες, από μια σειρά επίδειξης νέων τεχνολογιών στο πλαίσιο του Grand Challenge που διοργανώνει σε παναμερικανικό επίπεδο για το τεχνολογικό concept διαμόρφωσης του ζωτικού τμήματος του νέου εναέριου χώρου που είναι γνωστό, ως Αστική Εναέρια Κινητικότητα (Urban Air Mobility –UAM). Στη γενική μορφή του, το concept αυτό αναλύεται στην ενσωμάτωση της λεγόμενης «αεροπορίας των drones» στο λειτουργικό χώρο που ήδη υπάρχει για τις επανδρωμένες πτήσεις των εμπορικών αεροσκαφών της πολιτικής αεροπορίας, αλλά και τις πτήσεις της γενικής αεροπορίας, όπως επίσης και την κατάλληλη διαχείριση στην κεντρική διάσταση της ασφάλειας των πτήσεων, από την Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ (USAF) χωρίς να επηρεάζεται το πλαίσιο δράσης της, αλλά αντίθετα, να επωφελείται από τα θετικά επιχειρησιακά χαρακτηριστικά των μη επανδρωμένων πτήσεων με τη χρήση τεχνολογικά εξελιγμένων οχημάτων, που θα ακολουθούν συστηματοποιημένες τεχνολογικές διαδικασίες πτήσης.

Ο στόχος του παραπάνω αναφερόμενου τεχνολογικού challenge εντοπίζεται στη δοκιμή των τεχνολογικών δυνατοτήτων και της ετοιμότητας των μη επανδρωμένων εναέριων οχημάτων και συστημάτων, τα οποία μπορούν να επιφέρουν μία τεχνολογική επανάσταση στην εναέρια κινητικότητα των πτήσεων γύρω από πυκνοκατοικημένα αστικά κέντρα. Όταν καταστεί πλήρως λειτουργική η UAM θα παρέχει ένα ασφαλές και αποτελεσματικά λειτουργικό σύστημα διακίνησης επιβατών και μεταφοράς αγαθών-εμπορευμάτων με τη χρήση του (ενοποιημένου) εναέριου χώρου. Οι προσφερόμενες υπηρεσίες των συστημάτων της νέας μη επανδρωμένης αεροπορίας των drones θα περιλαμβάνουν από τη διανομή πακέτων μέσα σε πυκνό περιβάλλον αστικού τύπου, τις υπηρεσίες αεροταξί και ταχείας αεροδιακομιδής ασθενών και τραυματιών μέχρι την οργάνωση και αποστολή μεταφορικών φορτίων σε περιοχές και κοινότητες που σήμερα υπό-εξυπηρετούνται από το υπάρχον δίκτυο αεροπορικών υπηρεσιών των επανδρωμένων εμπορικών πτήσεων.

Έτσι, ο αναφερόμενος τεχνολογικός διαγωνισμός της NASA και οι σχετικές συμφωνίες που υπογράφονται έχουν ως στόχο να φέρουν μαζί τις εταιρίες που δραστηριοποιούνται για την ανάπτυξη ή τη λειτουργία εναέριων οχημάτων ή συστημάτων αποτελεσματικής διαχείρισης εναέριου χώρου, εντός ενός τεχνολογικού οικοσυστήματος UAM, που θα λειτουργεί λαμβάνοντας υπόψη όλες τις παραμέτρους ασφάλειας, τόσο για την αεροπορία των drones, όσο για την προσφορά των υπηρεσιών σε διάφορα επίπεδα, όπως και για τους ανθρώπους που θα έχουν τις καθημερινές δραστηριότητες τους, εντός του αστικού, ημιαστικού ή αγροτικού περιβάλλοντος στο οποίο δραστηριοποιούνται.

«Με το βήμα αυτό, συνεχίζουμε να βάζουμε μαζί τα κομμάτια του παζλ και ελπίζουμε ότι σύντομα θα καταστήσουμε πραγματικότητα –το εδώ και καιρό- αναμενόμενο όραμα των μικρότερων επανδρωμένων και μη επανδρωμένων εναέριων οχημάτων που θα προσφέρουν μία σειρά από υπηρεσίες γύρω από τις πόλεις, αλλά και σε αγροτικές περιοχές» δηλώνει ο Ρόμπερτ Πιρς, βοηθός διευθυντής της NASA για ζητήματα αεροναυτικής (https://www.nasa.gov/press-release/nasa-s-urban-air-mobility-grand-challenge-advances-with-agreement-signings).

Παράλληλα, με τη συνεργασία των εταιριών που λαμβάνουν μέρος στην οργάνωση των αναδυόμενων συστημάτων αεροπορικών μεταφορών και λοιπών υπηρεσιών, οι τεχνολογικές προκλήσεις της NASA στοχεύουν στην προστασία του κοινού, μέσω του καθορισμού των απαραίτητων προδιαγραφών για τις πτήσεις UAM, αλλά και της τελειοποίησης των καλύτερων πρακτικών για την κατάρτιση κανονισμών από την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας των ΗΠΑ (FAA).

NASA Langley and the AAM Project contributed the entry into the Flight Simulation Facilities (FSF) which provide real-time, high-fidelity, full-mission, human-in-the-loop capabilities to replicate the control systems of air and space vehicles as accurately as possible.

Χρονιά πρακτικών δοκιμών το 2022

Το πρώτο Grand Challenge της NASA προγραμματίζεται να πραγματοποιηθεί μέσα στο 2022, μέσω δραστηριοτήτων που θα αποτελέσουν τη βάση για τη μείωση των κινδύνων. Βασικός άξονας της φάσης αυτής, είναι η δοκιμή των μη επανδρωμένων οχημάτων, αλλά και των συστημάτων διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας σε πραγματικές συνθήκες, ώστε να εξαχθούν ρεαλιστικά συμπεράσματα για την απόδοσή τους σε πραγματικές συνθήκες. Παράλληλα, θα δοκιμαστεί η ετοιμότητα των πειραματικών υποδομών που έχει αναπτύξει η NASA με την ενσωμάτωση ψηφιακών συστημάτων και τη διαχείριση υπηρεσιών εναέριας τεχνολογίας που παρέχει η NASA.

Όπως έγινε γνωστό, οι ενδιαφερόμενες βιομηχανίες και τεχνολογικοί φορείς καταθέτουν προτάσεις που αναλύονται στους παρακάτω τομείς δραστηριότητας:

α.-Ανάπτυξη Πτητικών Δοκιμών (Developmental Flight Testing): Οι βιομηχανικοί εταίροι θα παρέχουν ένα εναέριο όχημα, το οποίο θα έχει την ικανότητα πτήσης σε συνθήκες Grand Challenge Developmental Testing (GC-DT), μέσω της υλοποίησης σεναρίων πτήσεων σε περιβάλλον UAM, όπως αυτά έχουν σχεδιαστεί από την αρμόδια ομάδα της NASA.

β.-Ανάπτυξη Προσομοίωσης Εναέριου Χώρου (Developmental Airspace Simulation): Οι βιομηχανικοί εταίροι θα δοκιμάσουν πρακτικά τα συστήματα διαχείρισης εναέριας κυκλοφορίας που έχουν αναπτύξει μέσω προσομοιώσεων πυκνής εναέριας κυκλοφορίας, σύμφωνα με τα σενάρια που έχουν σχεδιαστεί από τη NASA, επίσης σε συνθήκες GC-DT. Στο στάδιο αυτό, προβλέπεται να γίνει και επίδειξη τεχνολογικών δυνατοτήτων σεναρίων UAM σε ενοποιημένο λειτουργικό επίπεδο.

γ.-Όχημα Ανταλλαγής Πληροφοριών (Vehicle Provider Information Exchange): Οι βιομηχανικοί εταίροι και η NASA θα ανταλλάξουν πληροφορίες που θα έχουν ως στόχο την προετοιμασία πτητικών δραστηριοτήτων στη διάρκεια του Grand Challenge, μέσω ενός πλαισίου με εύρος δοκιμαστικών δραστηριοτήτων που θα παρέχει η NASA ή θα έχει γίνει γενικότερα τεχνολογικά αποδεκτό την επόμενη χρονιά.

Τη διαχείριση του Grand Challenge έχει το πρόγραμμα Advanced Air Mobility (ΑΑΜ) της NASA. Πρόκειται για ένα νέο γραφείο που οργανώθηκε και λειτουργεί στη Διεύθυνση Ερευνών Αεροναυτικής (Aeronautics Research Mission Directorate) με βασική αποστολή το συντονισμό όλων των προγραμμάτων και δράσεων σχετικά με την UAM και την εφαρμογή της στις αναδυόμενες αεροπορικές αγορές.

Αναπτυγμένη Εναέρια Κινητικότητα

Το πλαίσιο της Αναπτυγμένης Εναέριας Κινητικότητας AAM αποτελεί εξέλιξη της αρχικής προσέγγισης για την εναέρια κινητικότητα εντός αστικών περιοχών, με σαφή προσανατολισμό στις αναδυόμενες αεροπορικές αγορές, σε στόχο την ασφαλή μετακίνηση ανθρώπων, αλλά και τη μεταφορά αγαθών-εμπορευμάτων μεταξύ περιοχών που υπό-εξυπηρετούνταν ή δεν εξυπηρετούνταν καθόλου από τις πτήσεις των συμβατικών αεροπορικών εταιριών. Οι μη επανδρωμένες πτήσεις στο πλαίσιο της ΑΑΜ θα γίνονται προς τοπικούς, περιφερειακούς, διαπεριφερειακούς και αστικούς προορισμούς, με τη χρήση νέων αεροσκαφών επαναστατικής τεχνολογίας, ο σχεδιασμός, η ανάπτυξη και η παραγωγή των οποίων έγινε δυνατή υπό τις παρούσες τεχνολογικές εξελίξεις, αλλά και αυτές που θα δρομολογηθούν σε μεσοπρόθεσμο χρονικό διάστημα. Στην υλοποίηση του πλαισίου δράσης της ΑΑΜ έχει πρωταγωνιστικό ρόλο η NASA, ενώ θα υπάρξουν σημαντικά οφέλη τόσο για την αμερικανική βιομηχανία, όσο και για το δημόσιο συμφέρον των ΗΠΑ, στο επίπεδο εξυπηρέτησης της αμερικανικής οικονομίας και του εμπορίου.

Η ΑΑΜ αναλύεται:

α.-Στην Εξερεύνηση της Εναέριας Κινητικότητας (Air Traffic Management eXploration –ATM–X): To αναφερόμενο πρόγραμμα θα μετασχηματίσει το σύστημα διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας, προκειμένου να ενσωματώσει με ασφάλεια την αυξανόμενη ζήτηση για νέα εναέρια οχήματα και την εισαγωγή τους στον εναέριο χώρο, ώστε να εξυπηρετήσουν μία σειρά από πολυποίκιλες αποστολές. Παράλληλα, το ΑΤΜ-Χ επεξεργάζεται τεχνολογίες, που θα επιτρέψουν στα παραδοσιακά μεγάλα εμπορικά αεροσκάφη να πετούν σε περισσότερες διαδρομές πτήσεων που προτιμούν οι επιβάτες, επί τη βάσει μιας βελτιωμένης προγνωστικότητας που έχει ως αποτέλεσμα την εξοικονόμηση χρόνου και καυσίμων.

Το ΑΤΜ-Χ βρίσκεται κατά την περίοδο αυτή, στη Φάση 1 των στόχων της έρευνας του διερευνώντας σενάρια χρήσης του, που περιέχουν προκλήσεις π.χ. επιχειρησιακό περιβάλλον υψηλής πυκνότητας και συνωστισμού για εναέρια οχήματα, τα οποία απογειώνονται από πεδία κάθετης απογείωσης (vertiports) σε συνθήκες UAM. Στη φάση αυτή, γίνεται εντοπισμός των παραμέτρων για την καλύτερη απόδοση του συστήματος, αλλά και ιεράρχηση των σημαντικότερων τεχνολογικών προκλήσεων, οι οποίες θα πρέπει να επιλυθούν, ώστε να γίνει επιχειρησιακή ενσωμάτωση των ειδικών παραμέτρων χρήσης.

Στη Φάση 2 της ανάπτυξης του, το ΑΤΜ-Χ θα αναζητήσει λύσεις σε αυτές τις τεχνολογικές προκλήσεις, μέσω της ανάπτυξης, των δοκιμών, αλλά και της μεταβίβασης σημαντικών αρχών λειτουργίας και τεχνολογιών στους εμπλεκόμενους εντός της αεροπορικής κοινότητας. Στη φάση αυτή θα αναλυθούν ζητήματα που σχετίζονται με:

* Την προσέγγιση ενός συστήματος ανοιχτής αρχιτεκτονικής.

* Την ενσωμάτωση των τεχνολογιών εναέριας κυκλοφορίας.

* Την ευρεία χρήση δεδομένων του συστήματος.

* Τις εξελίξεις στη συνύπαρξη του ανθρώπινου παράγοντα με τις ιπτάμενες μηχανές νέου τύπου.

* Την –σταδιακά- αυτόνομη λήψη αποφάσεων.

Ο κεντρικός στόχος εντοπίζεται στην αρχή, ότι οι παραπάνω τεχνολογίες παρέχουν συνολικά, μία ολοκληρωμένη κατάσταση επίγνωσης (Comprehensive Situational Awareness -CSA) σε έναν εναέριο χώρο με χαρακτηριστικά συνωστισμού και βελτιώνουν τη συντονισμένη λήψη αποφάσεων και ενδεχόμενες διαταραχές διαχείρισης, μέσω συμβουλευτικών γνωμοδοτήσεων.

Παράλληλα, το πρόγραμμα ΑΤΜ-Χ συνεργάζεται με την FAA προς την κεντρική κατεύθυνση της χρήσης νέων τεχνολογιών στις επενδύσεις εκσυγχρονισμού των υποδομών της, αξιοποιώντας επίσης, την παραγωγή γνώσης από τις τεχνολογικές επιδείξεις, αλλά και τα προγράμματα ασφάλειας συστημάτων στο πλαίσιο των πρωτοβουλιών της NASA.

β.-Στην Επαναστατική Τεχνολογία Κάθετης Ανύψωσης (Revolutionary Vertical Lift Technology -RVLT): Τα εναέρια οχήματα κάθετης ανύψωσης προσφέρουν νέες δυνατότητες καθημερινής χρήσης, με τη μοναδική ικανότητά τους να απογειώνονται και να προσγειώνονται σε οποιοδήποτε σημείο, όπως επίσης και να αιωρούνται πάνω από αυτό, ενώ τα οχήματα των αναφερόμενων δυνατοτήτων και τεχνολογίας προωθούνται διαρκώς σε νέες χρήσεις, με τρόπους που ξεπερνούν το εύρος του σκεπτικού των παραδοσιακών χρήσεων των ελικοπτέρων.

Το πρόγραμμα RVLT της NASA συνεργάζεται με την κυβέρνηση, τη βιομηχανία και τα πανεπιστήμια, με στόχο την ανάπτυξη σημαντικών τεχνολογιών που θα επιτρέψουν νέες επαναστατικές –τεχνολογικά- επιλογές αεροπορικών χρήσεων. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στις τεχνολογικές επιλογές που σχετίζονται με την πρακτική εφαρμογή και διαχείριση του πλαισίου UAM, με χαρακτηριστικά παραδείγματα τα εναέρια οχήματα μεταφοράς αγαθών, εμπορευμάτων και φορτίων, αλλά και την προσφορά υπηρεσιών αεροταξί, από εναέρια οχήματα νέου τύπου και προηγμένων τεχνολογικών δυνατοτήτων. Οι νέες αυτές αγορές, εκτιμάται ότι θα αναπτυχθούν ραγδαία μέσα στα επόμενα χρόνια, με ουσιαστικά κριτήρια ανάπτυξης την ικανότητα της βιομηχανίας RVLT να αναπτύσσει και να πιστοποιεί καινοτόμες τεχνολογίες με χαμηλό λειτουργικό κόστος, αλλά και να καλύπτει απαιτητικές προδιαγραφές χαμηλού ακουστικού ίχνους εντός των αστικών κέντρων, κατευθύνοντας την ταχεία ανάπτυξη των αεροπορικών αγορών σε περιβάλλον UAM. Το πρόγραμμα RVLT επενδύει σε τεχνολογίες αιχμής και εργαλεία με στόχο:

*Την ικανότητα των σημερινών και μελλοντικών εναέριων οχημάτων RVLT να λειτουργούν με αξιοπιστία και ασφάλεια.

*Τη μείωση των περιβαλλοντολογικών συνεπειών, αλλά και του ηχητικού αποτυπώματος για τις πτήσεις και διάφορες λειτουργίες εντός αστικού περιβάλλοντος και σε περιοχές όπου υπάρχει συνωστισμός ανθρώπων.

*Την αυξανόμενη πρόσβαση σε βιώσιμα και φιλικά προς το περιβάλλον μέσα μεταφοράς, αλλά και σε αντίστοιχες υπηρεσίες που παράγουν οικονομικό όφελος σε μία ευρεία κλίμακα.

Επί τη βάσει όλων των παραπάνω τεχνολογικών παραμέτρων και στόχων οι δράσεις του προγράμματος RVLT ξεφεύγουν από τις χρήσεις και τα δοκιμαστικά τεστ των παραδοσιακών ελικοπτέρων και επεκτείνονται σε καινοτόμες προσεγγίσεις εντός μιας ευρείας γκάμας μεγεθών και αποστολών υποστηρίζοντας το πλαίσιο της εναέριας κινητικότητας –νέου τύπου- σε αστικό περιβάλλον. Έτσι, οι διαστάσεις έρευνας του προγράμματος RVLT αναλύονται:

-Στα λειτουργικά οχήματα χαμηλού ακουστικού ίχνους.

-Στην ασφαλή προσβασιμότητα και την άνεση χρήσης.

-Στην εξομοίωση και τη δημιουργία προτύπων δοκιμών.

γ.-Στην Ευρεία Ασφάλεια του Συστήματος (System–Wide Safety –SWS): Το πρόγραμμα SWS αναπτύσσει λύσεις που στηρίζονται σε δεδομένα καινοτομίας, ώστε να διασφαλιστεί η ασφαλής, ταχεία και επαναλαμβανόμενη πρόσβαση στο μεταρρυθμισμένο σύστημα εθνικού εναέριου χώρου.

Το SWS εκτιμά ότι η αεροδιαστημική βιομηχανία, αλλά και ο εκσυγχρονισμός των αεροσκαφών επηρεάζουν την ασφάλεια των πτήσεων, ενώ η ενοποιημένη προσέγγιση ασφάλειας χρησιμοποιεί τις τελευταίες τεχνολογικές εξελίξεις, προκειμένου να επιλύσει λειτουργικούς και σχεδιαστικούς κινδύνους. Το μέλλον μας στην αεροπορία θα είναι ψηφιακό και θα καθοδηγείται από την ανάλυση δεδομένων, μέσω της ανάπτυξης καινοτομικών λύσεων, που χρησιμοποιούν την εξέλιξη της τεχνολογίας για την αντιμετώπιση των κινδύνων.

Το SWS εξασφαλίζει ότι η ασφάλεια των πτήσεων αποτελεί προτεραιότητα μέσω του ψηφιακού μετασχηματισμού με κεντρικό στόχο ότι η μελλοντική αεροπορία θα είναι ακόμη πιο ασφαλής από τη σημερινή. Κεντρικό σημείο ενδιαφέροντος, αποτελεί η ενσωμάτωση δεδομένων στο νέο ψηφιακό κόσμο, μέσω της ανάπτυξης κατάλληλου πλαισίου στρατηγικής, προκειμένου η αεροπορία να είναι περισσότερο ασφαλής.

Υπό τη λογική αυτή, το SWS αποτελεί τμήμα του γενικότερου προγράμματος Airspace Operations and Safety Program που τρέχει η Διεύθυνση Αεροναυτικής Έρευνας της NASA. Έτσι, η έρευνα που γίνεται εντός του SWS έχει κεντρικό ρόλο στον εντοπισμό και στην κατανόηση των συνεπειών στην ασφάλεια των πτήσεων, από τα μη επανδρωμένα επιτεύγματα της τεχνολογίας. Υποστηρίζοντας τον μετασχηματισμό του εναέριου χώρου, το SWS εντοπίζει τα μεγαλύτερα τεχνολογικά εμπόδια στην ασφάλεια των πτήσεων της μη επανδρωμένης ηλεκτρικής αεροπορίας ή της αεροπορίας του καύσιμου υδρογόνου, υπό το σημερινό σημείο των τεχνολογικών εξελίξεων.

δ.-Στα Εργαλεία και τις Τεχνολογίες Μετασχηματισμού (Transformational Tools and Technologies -ΤΤΤ): Το πρόγραμμα αυτό αναπτύσσει εξελιγμένα εργαλεία υπολογιστών, αλλά εργαλεία ψηφιακού πειραματισμού με τις αντίστοιχες τεχνολογίες, που έχουν καθοριστικό ρόλο στην εκτίμηση των μελλοντικών επιδόσεων των μη επανδρωμένων αεροσκαφών στη διάρκεια της πτήσης. Στο πλαίσιο αυτό, αναπτύσσονται πρωτοποριακά εργαλεία για την απομόνωση πολύπλοκων αναταράξεων ροής του αέρα, τόσο γύρω από τα εναέρια οχήματα, όσο και εντός των συστημάτων πρόωσης τους. Ο πυρήνας του προγράμματος ΤΤΤ αναλύεται στη δημιουργία ψηφιακών εργαλείων υπολογιστών, αντίστοιχων μοντέλων, αλλά και επιστημονικής γνώσης για την υποστήριξης της ανάπτυξης των τυποποιημένων μοντέλων χρήσης της ηλεκτρικής αεροπορίας των μη επανδρωμένων εναέριων οχημάτων. Παράλληλα, διερευνάται η χρήση ελαφρών υλικών νέας τεχνολογίας, καινοτόμων τεχνικών ελέγχου, όπως και μεθόδων πειραματισμού.

NASA Working to Bring Air Mobility Vision to Stratospheric Heights

UTM: Αστικές πτήσεις χαμηλού ύψους

Η NASA επικεντρώνει σημαντικό μέρος της προσπάθειας της, στην ασφαλή ενσωμάτωση των drones εντός του εναέριου χώρου για πτήσεις χαμηλού ύψους, σε αρχικό τουλάχιστον στάδιο. Μία επίκαιρη ερώτηση στο σημείο αυτό, θα ήταν πως θα μοιάζει ο εναέριος χώρος των ΗΠΑ, αλλά και αρκετών οικονομικά αναπτυγμένων και αναπτυσσόμενων χωρών, σε δέκα χρόνια από σήμερα;

Κάθε λογής μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα θα διανέμουν τρόφιμα, αγαθά και λοιπά είδη καθημερινής χρήσης στα σπίτια, θα πετούν πάνω από τους κήπους των αστικών κέντρων για αναψυχή, αλλά και πάνω από τα οδικά δίκτυα για την επιτήρηση της κίνησης και της ροής των αυτοκινήτων, ενώ η δραστηριότητα αυτή (ήδη) γίνεται από τις αρμόδιες υπηρεσίες, σε πολλές χώρες.

Τη φετινή χρονιά, περισσότερα από 873.000 μη επανδρωμένα εναέρια συστήματα αεροσκαφών γνωστά ως (Unmanned Aerial Systems –UAS) τα οποία συχνά αναφέρονται ως drones η μικρότερα (ΣΜΗΕΑ) για την ελληνική πργματικότητα, καθώς ο ήχος των ηλεκτρικών κινητήρων τους μοιάζει με το βουητό που κάνουν οι μέλισσες όταν πετούν, είχαν εγγραφεί στα ειδικά αρχεία πτήσεων, μόνο στις ΗΠΑ, ενώ ο αριθμός αυτός, αυξάνεται ταχύτατα. Έτσι, διατυπώνονται ερωτήσεις για το πόσο μεγάλη θα είναι η αλλαγή που θα γίνει στον εναέριο χώρο και πως αυτή η αλλαγή θα επηρεάσει τη ζωή μας, αλλά και τη συνολική ασφάλεια των πτήσεων;

Το ερευνητικό κέντρο της NASA (Ames Research Center) στην Καλιφόρνια (Silicon Valley) σχεδιάζει τη δημιουργία μιας ερευνητικής πλατφόρμας, η οποία θα βοηθήσει στη διαχείριση των πτήσεων μεγάλου αριθμού drones που θα πετούν σε χαμηλά ύψη, μαζί με άλλους χρήστες του εναέριου χώρου. Η πλατφόρμα αυτή, είναι γνωστή ως σύστημα διαχείρισης (UAS Traffic Management –UTM) με στόχο την οργάνωση ενός ευρύτερου συστήματος διαχείρισης εναέριας κυκλοφορίας που θα μπορεί να ενσωματώσει τα drones με ασφάλεια, αλλά και λειτουργικότητα στην εναέρια κυκλοφορία, καθώς αυτά ήδη πετούν σε χαμηλά ύψη.

Υπό τη λογική αυτή, τα drones που θα χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά πακέτων, αλλά και για τις πτήσεις αναψυχής των χρηστών τους δε θα εμπλέκονται στα επιχειρησιακά ύψη των πτήσεων που χρησιμοποιούνται και θα χρησιμοποιούνται από ελικόπτερα, αεροσκάφη ή σε περιοχές που βρίσκονται κοντά σε αεροδρόμια, ενώ θα υπάρχουν δικλίδες ασφαλούς ύψους πτήσης και για drones ειδικών αποστολών που χρησιμοποιούνται π.χ. στις επιχειρήσεις διάσωσης ανθρώπων.

Το UTM είναι λίγο διαφορετικό από το σύστημα διαχείρισης εναέριας κυκλοφορίας που χρησιμοποιεί σήμερα η FAA για τις πτήσεις των αεροσκαφών γενικής και εμπορικής χρήσης σήμερα. Ο πυρήνας του συστήματος αναλύεται στην εκατέρωθεν ψηφιακή ενημέρωση του κάθε χρήστη εναέριου χώρου για τις λεπτομέρειες του σχεδίου πτήσης ενός χρήστη. Ο κάθε χρήστης θα έχει τον ίδιο βαθμό επίγνωσης της κατάστασης (situational awareness) στον εναέριο χώρο, σε αντίθεση με τη σημερινή κατάσταση. Το UTM αναπτύσσεται εδώ και χρόνια, συνεχίζοντας τη μακρόχρονη σχέση της NASA με την FAA.

Στο πλαίσιο της συνεργασίας το ερευνητικό κέντρο Ames παρέχει στοιχεία έρευνας, ανάπτυξης και δοκιμών στην FAA, ενώ τα δεδομένα αυτά θα χρησιμοποιηθούν σε πρακτικό ρεαλιστικό χρόνο. Στο αναφερόμενο πρόγραμμα λαμβάνει μέρος η NASA, μαζί με 100 άλλους συνεργάτες της από διάφορες βιομηχανίες, την ακαδημαϊκή κοινότητα, αλλά και υπηρεσίες της ομοσπονδιακής κυβέρνησης που έχουν δεσμευτεί για τη διεξαγωγή έρευνας και ανάπτυξης της πειραματικής πλατφόρμας του σύνθετου εναέριου χώρου, που θα ενσωματώνει τις πτήσεις της αεροπορίας των drones, αλλά και τις πτήσεις των συμβατικών αεροσκαφών γενικής και εμπορικής χρήσης.

Το UTM σχεδιάζεται και αναπτύσσεται σε τέσσερις φάσεις:

 –H πρώτη φάση (TCL1) έχει ολοκληρωθεί από τον Αύγουστο του 2015 (χρήσεις drones σε διάφορες δραστηριότητες και ενσωμάτωση διαφορετικών τεχνολογιών).

-Η δεύτερη φάση (TCL2) έχει ολοκληρωθεί τον Οκτώβριο του 2016 (πτήσεις drones σε απομακρυσμένες περιοχές, πέραν του οπτικού πεδίου του χειριστή, με δοκιμές τεχνολογικών συστημάτων ασφαλούς διαχείρισης εναέριας κυκλοφορίας για αποστολές έρευνας και διάσωσης).

-Η τρίτη φάση (TCL3) πραγματοποιήθηκε στη διάρκεια της άνοιξης του 2018 (δοκιμή τεχνολογιών ασφαλούς διαχωρισμού πτήσης των drones, μέσω του εντοπισμού και της αποφυγής άλλων drones πάνω από κατοικημένες περιοχές).

-Η τέταρτη φάση (TCL4) πραγματοποιήθηκε από τον Μάιο μέχρι τον Αύγουστο του 2019, με το τελικό στάδιο να αναλύεται στην ενσωμάτωση των drones για πτήσεις πάνω από αστικές περιοχές. Το αστικό περιβάλλον, πέρα από τον πληθυσμό έχει τις δικές του προκλήσεις που αναλύονται στην αποφυγή εμποδίων, στις ειδικές συνθήκες μικροκλίματος και ανέμου, στη μειωμένη ορατότητα, στη μειωμένη ικανότητα επικοινωνίας μέσω της χρήσης ραδιοκυμάτων, αλλά και στο μικρό αριθμό κατάλληλων χώρων ασφαλούς προσγείωσης.

Στη φάση αυτή, δοκιμάστηκε πρακτικά το σύστημα UTM με τη χρήση τεχνολογιών, οι οποίες ενσωματώθηκαν τόσο στα drones, όσο και στο έδαφος (π.χ. σχετικά με την ενσωμάτωση των τοπικών καιρικών προγνώσεων στο σχεδιασμό πτήσεων, τη χρήση δικτύων κινητής τηλεφωνίας  για την ενίσχυσης του επιπέδου της επικοινωνίας μεταξύ των drones για τη διευκόλυνση της κυκλοφορίας τους στον εναέριο χώρο, τη χρήση συστημάτων με κάμερες, αλλά και ραντάρ, ώστε να διασφαλίζεται η πραγματοποίηση ασφαλών ελιγμών πτήσης από τα drones, σε περιβάλλον όπου υπάρχουν κτίρια.

Αναφορικά με την τεχνολογική και οργανωτική πολυπλοκότητα του εγχειρήματος, η NASA δηλώνει ότι η ομάδα ανάπτυξης του UTM εφηύρε έναν νέο τρόπο για τη διαχείριση του εναέριου χώρου, με κύριο χαρακτηριστικό την πολύπλευρη συμμετοχή από τις κυβερνητικές υπηρεσίες, μέχρι την εμπορική βιομηχανία, με τελικό αποτέλεσμα την καινοτόμα προσφορά υπηρεσιών. Το πρόγραμμα ολοκληρώθηκε επίσημα τον Μάιο του 2021, με την επέκταση της έρευνας και σε άλλους τομείς, όπως, η διαχείριση του εναέριου χώρου σε αστικά περιβάλλοντα για την προσφορά υπηρεσιών από ιπτάμενα ταξί, αλλά και η χρήση μπαλονιών σε πολύ μεγάλα ύψη, καθώς η διαχείριση των πτήσεων σήμερα, γίνεται με τον παραδοσιακό τρόπο διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας.

UAM

Πρακτική καινοτομία υλικών: Aerogel

Οι ερευνητές της NASA έχουν αποδείξει πειραματικά τη χρήση ενός υλικού που είναι γνωστό ως aerogel και το οποίο μπορεί να παραχθεί για τη δημιουργία ευέλικτων και μικρού βάρους κεραιών που θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε μελλοντικά αεροσκάφη, όπως τα ηλεκτροκίνητα drones για τη μεταφορά εμπορευμάτων ή από αεροταξί, τα οποία θα μεταφέρουν επιβάτες. Η χρήση του αναφερόμενου υλικού επιλύει ένα ουσιαστικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν τα μικρότερα αεροσκάφη σχετικά με τη χρήση ραδιοεπικοινωνιών που στηρίζονται σε δορυφόρους και οι οποίες απαιτούν συνήθως τη χρήση συστημάτων τύπου δορυφορικού πιάτου, τα οποία έχουν μεγάλο βάρος ή μπορούν να επηρεάσουν την ομαλή ροή του αέρα, προκαλώντας οπισθέλκουσα, η αντιμετώπιση της οποίας απαιτεί την κατανάλωση μεγαλύτερης ποσότητας ενέργειας.

Η έρευνα που έχει γίνει κατά την τελευταία πενταετία έχει αποδείξει ότι το aerogel που αποτελείται κυρίως από αέρα, ενώ μπορεί να παραχθεί σε τέτοιο πάχος που να είναι ικανό να αποτελέσει τη βάση μιας λειτουργικής κεραίας, με υψηλό βαθμό προσαρμοστικότητας στην άτρακτο, ενώ εξαιτίας της εύκαμπτης μορφής του, μπορεί να προσαρμοστεί σε κάθε σχήμα ατράκτου. Το πάχος του αναφερόμενου υλικού που μπορεί να λειτουργήσει ως υπόστρωμα κεραίας επικοινωνίας μπορεί να ξεπεράσει τα δύο χιλιοστά με ακτίνα 25,4 χιλιοστών.

Η μελέτη της χρήσης νέων υλικών γίνεται στο πλαίσιο του προγράμματος (Convergent Aeronautics Solution –CAS) με στόχο τη χρήση καινοτομικών τεχνολογιών και υλικών σε αεροπορικές εφαρμογές.

Ηλεκτροκίνηση και υδρογόνο

Όπως δείχνουν οι εξελίξεις η ενσωμάτωση της ηλεκτρικής αεροπορίας των drones στη διαχείριση του εναέριου χώρου με το επίκεντρο του ενδιαφέροντος στην ασφάλεια των πτήσεων, αποτελεί την κεντρική πρόκληση των εξελίξεων μέσω της ανάπτυξης του κατάλληλου τεχνολογικού πλαισίου, της απαραίτητης τεχνογνωσίας, της δομής διαχωρισμού και οργάνωσης του νέου εναέριου χώρου, αλλά και της απαραίτητης διάχυσης της τεχνολογίας προς όλους τους ενδιαφερόμενους, χρήστες, επιχειρήσεις, χειριστές, αλλά και το καταναλωτικό κοινό ως αποδέκτη των υπηρεσιών. Το κεντρικό χαρακτηριστικό των εξελίξεων εντοπίζεται στην ηλεκτροκίνηση, η οποία φαίνεται ότι μαζί με το καύσιμο υδρογόνο θα αποτελέσει το τέταρτο στάδιο τεχνολογικής εξέλιξης για τον τομέα της αεροπορίας (ανεμοπορία, μηχανές εσωτερικής καύσης, κινητήρες τζετ, ηλεκτροκίνηση).

Στον τεχνολογικό ορίζοντα των επόμενων πέντε ή δέκα χρόνων, οι εξελίξεις στον τομέα των drones καθοδηγούνται από την ηλεκτροκίνηση, αλλά και το καύσιμο υδρογόνου, συμβαδίζοντας με τις εξελίξεις στους υπόλοιπους τομείς της βιομηχανικής δραστηριότητας, με σημείο αιχμής την αντικατάσταση της καύσης των συμβατικών ορυκτών καυσίμων, από την πράσινη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, που οδηγεί στη μηδενική εκπομπή βλαβερών ρύπων.

Η παραπάνω ανάλυση παρουσιάζει τις οργανωτικές και τεχνολογικές εξελίξεις στις ΗΠΑ, ενώ παράλληλα αναδιοργανώνεται το θεσμικό-νομοθετικό πλαίσιο, ενώ ακολουθεί η Ευρώπη.

Προώθηση σημαντικής νομοθεσίας

Στις 30 Ιουλίου, έγινε γνωστό ότι η Επιτροπή για τις Μεταφορές και τις Υποδομές στη Βουλή των Αντιπροσώπων ενέκρινε ομόφωνα το νομοσχέδιο για την ΑAM (the Advanced Air Mobility Coordination and Leadership Act – H.R 1339) το οποίο προβλέπει τη σύσταση μιας κοινής επιτροπής συνεργασίας μεταξύ διαφορετικών αμερικανικών υπηρεσιών, η οποία θα συνεργαστεί πιο αποτελεσματικά και θα συντονιστεί με τη βιομηχανία στον τομέα της UAM, με έμφαση στην αναβαθμισμένη εναέρια αστική κινητικότητα (AAM). «Είναι ενθαρρυντικό να βλέπουμε το νομοσχέδιο της ΑΑΜ να προωθείται μέσω της κοινοβουλευτικής διαδικασίας. Χαιρετίζουμε την Επιτροπή Μεταφορών και Υποδομών της Βουλής των Αντιπροσώπων για την έγκριση αυτής της σημαντικής νομοθεσίας και είμαστε ευγνώμονες στους βουλευτές Sharice Davids (Δημοκρατικό Κόμμα) και Garret Graves (Ρεπουμπλικανικό Κόμμα) για τον ηγετικό ρόλο που είχαν στην προώθηση του νομοσχεδίου» δήλωσε ο Pete Bunce εκτελεστικός διευθυντής της αρμόδιας ένωσης κατασκευαστών General Aviation Manufacturers Association (GAMA).

Το αναφερόμενο νομοσχέδιο «βοηθάει να διασφαλιστεί ότι η βιομηχανία και η ομοσπονδιακή κυβέρνηση συντονίζονται πρακτικά, καθώς ο τομέας ΑΑΜ συνεχίζει το μεταρρυθμιστικό έργο του για την εισαγωγή ηλεκτρικών αεροσκαφών στο σύστημα του εθνικού εναέριου χώρου. Αυτό θα είναι σημαντικό για αυτόν το νέο και καινοτόμο τομέα της αεροπορίας, καθώς εξυπηρετεί επιπρόσθετες επιλογές μετακίνησης και μεταφορών, ενώ δημιουργεί θέσεις εργασίας και οικονομική δραστηριότητα, προωθεί την περιβαλλοντολογική βιωσιμότητα και τις νέες τεχνολογίες, ενώ υποστηρίζει την προετοιμασία μας για την αντιμετώπιση εκτάκτων αναγκών, αλλά και την ανταγωνιστικότητά μας» ανέφερε σχετική ανακοίνωση της GAMA.

Ειδικότερα, η κοινή ομάδα εργασίας θα έχει ως αποστολή την επανεξέταση και την κατάθεση συστάσεων για το ρόλο των ομοσπονδιακών υπηρεσιών στον τομέα της ΑΜΜ, πέραν του αρχικού σταδίου πιστοποίησης των αεροσκαφών και του επιχειρησιακού σκέλους του κλάδου. Παράλληλα, η επιτροπή θα εξετάζει ζητήματα που σχετίζονται με την οικονομική δυναμική του χώρου, τις ευκαιρίες δημιουργίας θέσεων εργασίας, τους ενδεχόμενους φυσικούς κινδύνους, αλλά και τους κινδύνους κυβερνοασφάλειας και τις τακτικές για τη μείωσή τους, όπως και την ανάπτυξη των απαραίτητων υποδομών.